Aanpak ‘’t Mussennest boekt resultaat bij jongeren uit deeltijds

De Sleutel startte in september 2001 op vraag van de stad Brugge een preventie- en tewerkstellingsproject op, specifiek gericht naar jongeren uit het Deeltijds Onderwijs. Op de achterliggende gronden van ons dagcentrum in Brugge verbouwen we er onder leiding van een uitgebreid team begeleiders een oude kloosterboerderij, vroeger ’t Mussennest genaamd.

“Schoolmoe”, een “moeilijk karakter”, “een drugverleden”. Het is een stempel die jongeren met een problematische schoolcarrière sneller opgekleefd krijgen dan ze zelf lief is. Meestal is het een gevolg van een opstapeling van problemen thuis die na verloop van tijd ook doorwegen op school. In ’t Mussennest wordt de problematiek van de jongere in zijn totaliteit bekeken, over alle levensterreinen heen. Ook de thuissituatie wordt daar dus in meegenomen.

Een getuigenis

“Ik ben Steve, ben 16 jaar en volg in het Deeltijds de richting bouw.

Het is hier een goed project. Ik zit hier nu 2 maanden. We kunnen hier veel bijleren. Vloeren, dakpannen of elektriciteit leggen, maar ook stiptheid, koffie zetten, dweilen. Leren werken doen we elk op ons eigen tempo. We krijgen ook veel uitleg. De werkleiders Hugo en Kris staan altijd paraat. Soms is het wel lastig.
Ik hoop zo snel mogelijk van alles bij te leren en aan de slag te kunnen in de echte bouw. De regels vind ik soms wel overdreven. Dat die helm verplicht is, begrijp ik wel. Maar ik heb hier ook leren luisteren naar iedereen. Gewoon iemand laten uitpraten. Ook kan me ik nu beter inhouden als ik ergens een probleem mee heb”.

Leerwerkproject werkt

Het leerwerkproject geeft de kans aan jongeren uit het deeltijds beroepsonderwijs om drie dagen per week te werken aan de renovatie van een oude kloosterboerderij. We richten ons tot die 15- tot 18 jarige jongens en meisjes die nog onvoldoende arbeidsrijp zijn om in de reguliere tewerkstelling aan de slag te kunnen. Het project ’t Mussennest werkt nauw samen met de scholen deeltijds uit de ruime Brugse regio. De jongeren worden tewerkgesteld via een erkend brugproject en ontvangen ook een vergoeding voor hun werk. Op die manier voorkomen we dat die jongeren die meestal nergens terecht kunnen, verloren lopen in de chaos van onze maatschappij en hoe langer hoe meer afhaken.

Vanuit De Sleutel richten we ons heel bewust tot die groep jongeren. We leren hen stapsgewijze de juiste technische en vooral sociale vaardigheden aan noodzakelijk voor hun tewerkstelling in het deeltijds onderwijs. Op die manier geven we hen kansen om vlotter door te stromen naar een reguliere werkgever. ’t Mussennest is bovenal een preventief project, in die zin dat onze ondersteuning er toe moet leiden dat die jongeren zich makkelijker en beter kunnen inschakelen in de maatschappij. Ook preventie ten opzichte van het gebruik van drugs. Wij weten dat er bij deze doelgroep veel gebruik is. Deze problematiek krijgt dan ook de nodige aandacht. Het project laat dus toe aan vroegdetectie te doen. Indien we een echt probleem ervaren, kan er makkelijk doorverwezen worden naar de begeleidingen binnen het dagcentrum zelf of naar andere diensten in de ruime regio.

Voor de begeleiding van de groep jongeren kunnen we rekenen op een uitgebreid gemotiveerd team. Naast het duo begeleiders op de werkvloer, hebben we 2 preventiewerkers die als taak hebben vormingsmomenten te voorzien en op geregelde basis informeel aanwezig te zijn. De tewerkstellingsverantwoordelijke van het dagcentrum verzorgt o.m. sollicitatie- en functioneringsgesprekken.

Bijna 100 jongeren

Intussen zijn we aan ons 5de schooljaar bezig. Niet zelden leven de jongeren waar we in ’t Mussennest mee werken in problematische gezinssituaties waar de ouders het lastig hebben met de opvoeding ofwel zelf kampen met persoonlijke problemen. Te vaak bepalen deze omstandigheden sterk het functioneren van de jongeren : zij kennen van huis uit vaak geen begrenzing, worden niet gemotiveerd voor opleiding of werk, soms geven ze voorrang aan de zorg voor de ouder die zelf problemen heeft.

Dankzij de omkadering van het Dagcentrum kunnen we probleemgedrag vlotter aanpakken bijvoorbeeld via individuele gesprekken of gezinsbegeleiding. Het resultaat is veelal dat we de situatie thuis bespreekbaar kunnen maken en mee helpen werken naar oplossingen. Op die manier slaagt de jongere erin om de draad opnieuw op te nemen. De ervaring leert dat het spijbel- en probleemgedrag dankzij deze aanpak kan ingedijkt worden. Concreet kan dit te maken hebben bijvoorbeeld met problemen met justitie (vb na diefstal), met medische problemen (vb slaapstoornissen), of psycho-sociale problemen (vb agressie n.a.v. onverwerkt verleden), met de school (vb problematisch afwezigheid enkel op school),…

Zo zullen er tijdens de voorbije schooljaren straks 100 jongeren in het leerwerkproject tewerkgesteld zijn. Ze krijgen sinds vorig schooljaar een certificaat voor hun deelname. Een toegangsticket voor de reguliere tewerkstelling. Allemaal konden ze rekenen op een individuele opvolging, ze vonden er een warm nest, hun problemen – geen motivatie, agressie, justitieel verleden, gebrek aan familiale warmte, zelfverminking, verslaving, racisme, pestgedrag – werden aangepakt.

Bij de begeleiding wordt steeds heel kort op de bal gespeeld. Wie te laat komt, moet overwerken, jongeren die probleemgedrag stellen of regels overtreden worden op functioneringsgesprek gestuurd (soort verwittiging) bij de personeelsverantwoordelijke, naargelang de feiten kunnen ze geschorst worden, …

We merken ook dat het project voor de leerlingen echt los staat van school. De aanpak van het begeleidersteam en het soort werk binnen ‘t Mussennest is heel individueel gericht en niet schools. Het gevolg is dat de jongeren beter gemotiveerd geraken en dat ze opmerkelijk minder spijbelen tijdens de dagen van tewerkstelling. Velen slagen er na verloop van tijd zelfs in om ook op de schoolbanken stipter aanwezig zijn…

Voor de financiering van het project kunnen we rekenen op structurele steun van de Stad Brugge. Ook de Provincie West-Vlaanderen subsidieert het project. Om de verbouwing te helpen financieren kloppen we aan bij privé sponsors. Eind vorig jaar werd ons project ook goedgekeurd door de Koning Boudewijnstichting. Op die manier financiert het ING mecenaatsfonds nu mee een deel van de verbouwing.

Een getuigenis

“Iedereen noemt me Becu. Ik ben 17 jaar en zit deeltijds in de richting verkoop.

Ik heb mijn school verprutst. Ben schoolmoe. Ik ben in mijn derde jaar moderne wetenschappen blijven hangen mede door mijn verslaving. Mijn eerste jaar in het middelbaar kon ik zonder probleem mee in de Latijnse. Maar ik had er geen zin meer in. Ik gebruikte cocaïne en speed. Maar daar ben ik mee kunnen stoppen. Hier kom ik omdat ik graag kom. De sfeer hier is goed. We leren samenwerken, ik heb me hier echt leren concentreren op iets. We hebben concrete werkpunten. Ik wil volgend jaar opnieuw naar het voltijds overstappen. Via de middenjury hoop ik mijn A2 te halen.”

(11 mei 2006)