30 JAAR CRISISINTERVENTIECENTRUM DE SLEUTEL

In 1979 pionierde De Sleutel door als eerste in Vlaanderen een crisiswerking voor mensen met een drugverslaving op te starten. Kandidaten voor een langdurig behandelprogramma in een therapeutische gemeenschap werden in de beginjaren nog ambulant voorbereid. Dergelijke manier van opstarten verliep toen echter zeer moeilijk. Daarom kozen we ervoor om ook de voorbereidende periode residentieel  aan te bieden. Het CIC was geboren.

Een gesprek met Geert Verhaege, afdelingshoofd van het CIC

Tot wie richt het CIC zich vandaag?

Geert Verhaege: Tot volwassenen die in een crisissituatie verkeren als gevolg van problematisch gebruik van illegale drugs. Tegelijk hebben ze een vraag naar verandering in hun leefsituatie.   

Wat kenmerkt een hedendaagse crisiswerking?

Geert Verhaege: Evidence based onderzoek en betere diagnostische mogelijkheden tonen ons vandaag dat verslaving een complex en chronisch probleem is dat enkel via een meervoudige, trajectmatige en geïntegreerde aanpak behandeld kan worden. De verslaving is niet alleen een bio-medisch gegeven maar ook een psycho-sociaal en een maatschappelijk gegeven, zowel ethisch als juridisch.  Ze heeft niet alleen een grote impact op de persoon zelf maar ook op zijn omgeving. Daarom kiezen we vandaag voor een integrale crisisinterventie met aandacht voor lichamelijke stabilisatie, psychologische screening en ondersteuning, sociale vaardigheidstraining, administratieve ondersteuning, familiewerking, enz  … Geen enkel crisis- of behandelcentrum is echter in staat om op zijn eentje aan de cliënt onmiddellijk herstel te garanderen, dus ook wij niet. Verdere netwerkvorming in de hulpverlening en nauwere samenwerking met belendende sectoren zoals justitie en sociale tewerkstellingsinitiatieven zijn daarom onze uitdagingen voor morgen.  We willen daarbij de expertise aanwenden die we in de voorbije dertig jaar hebben opgebouwd: een veranderingsgerichte crisisinterventie in een drugvrije, gestructureerde en veilige omgeving die de verslaafde mens helpt om in de netwerken de meest geschikte vervolgbehandeling te vinden.

Via welke kanalen komen cliënten vandaag in het CIC binnen?

Geert Verhaege: Momenteel krijgen we zestig procent  doorverwijzingen via de dagcentra, MSOC’s (Medisch Sociaal Opvang Centrum), Therapeutische Gemeenschappen, het Residentieel Kortdurend Jongerenprogramma, de  Sociale Werkplaats van De Sleutel, via het Zorgcircuit en Crisisnetwerk Middelenmisbruik regio Oost-Vlaanderen, via Psychiatrische Ziekenhuizen, Spoed- en PAAZ-diensten (psychiatrische afdelingen van Algemene Ziekenhuis), het Centraal Aaanmeldingspunt Gevangeniswerking, Drugbehandelkamer Gent, Proefzorg Gent, …  Veertig procent van onze cliënten meldt zichzelf aan.

Het CIC is steeds blijven groeien. Wat was een belangrijk keerpunt?

Geert Verhaege: In de jaren ’90 deed de gezondheidssector een appèl op ons CIC om verslaafden met een dringende hulpvraag sneller op te nemen. In het jaar 1995 waren er 930 aanvragen voor dringende hulp waarvan 550 personen effectief werden opgenomen. Deze spectaculaire groei had grote consequenties op organisatorisch en inhoudelijk gebied. Het centrum werd toen uitgebreid tot 20 bedden. Om eventuele medische complicaties van allerlei aard te kunnen voorkomen werden afspraken gemaakt met spoedopnamediensten van de Gentse ziekenhuizen. Zij screenden en stabiliseerden de toestand van de gebruiker op medisch gebied. Het CIC verbond er zich toe om deze personen nadien, binnen de 24 uur, op te nemen.

Zaten jullie toen al in Wondelgem bij Gent?

Geert Verhaege: Nog niet, het CIC verhuisde in 2002 naar Wondelgem waar het een zorgpakket kon aanbieden in een gemoderniseerde en comfortabele infrastructuur. In die periode tekenden zich reeds enkele tendensen af die zich tot op vandaag doorzetten in het CIC. Poligebruik en poliverslaving aan meerdere producten tegelijk werden mainstream. Ook de verdere opdeling in deelgroepen zette zich door. Denk aan de toename van cliënten met een dubbeldiagnose, van cliënten met verschillende juridische statuten en voorwaarden, van diversiteit in herkomst, in leeftijd, …  

Het CIC installeerde toen ook de modules ‘aanmelding’, ‘crisisinterventie’, ‘motivatie’ en ‘oriëntatie’. Aanvankelijk was daarin ook de module ‘schadebeperking’ in de vorm van de bed-bad-brood groep opgenomen maar omdat De Sleutel zich opnieuw nadrukkelijker ging focussen op  een veranderings- en herstelgericht aanbod werd deze module  in 2008 terug afgeschaft.

Is er vandaag voldoende aanbod voor crisisopvang?

Geert Verhaege: De nieuwe initiatieven in het gerechtelijk arrondissement Gent zoals het proefzorgproject vanuit het parket en  de speciale drugbehandelingskamer binnen de rechtbank van eerste aanleg zorgen ervoor dat mensen met een drugverslaving uit de gevangenissen worden gehouden en sneller in de hulpverlening terecht kunnen.  De Sleutel juicht dit toe en wil voluit meegaan in die tendens. Alleen kunnen we justitie niet altijd volgen in snelheid en capaciteit. Anderzijds is er ook een schrijnend tekort aan crisisopvang voor minderjarigen. Het is niet wenselijk om jongeren op te vangen tussen volwassen langdurige gebruikers. Dit vraagt een ander soort interventie. Beide problemen zijn  structureel.   Overleg hierover met de bevoegde instanties is nodig.

 

Enkele “Sleutelmomenten” op een rij

In 1979 krijgt het nieuwe voorbereidende “crisisprogramma”  zijn behuizing in de boerderij te Mendonk onder de naam De Ark.  Al snel werd verhuisd, meer naar het centrum, naar de  buurt ‘Sluizeken’ in Gent. Er kunnen permanent 5 personen verblijven. Jaarlijks realiseren we gemiddeld 150 opnames.

In 1983 wordt het centrum erkend door de overheid (RIZIV-conventie als crisis- en ontwenningscentrum voor 15 personen). We ontwikkelden specifieke ontwenningsschema’s per verslavend product en naargelang de gebruikte dosis. We analyseren de functie,  de onderliggende drijfveren en de sociaal-emotionele componenten van een verslaving. We doen baanbrekend werk in het onderzoek naar de disfunctionele gedachtenpatronen die een verslaving in stand houden.

In 1987 verhuist De Ark  naar Merelbeke. Het centrum blijft groeien in aantal opnames. De groep cliënten wordt meer heterogeen. Vandaar dat de werking wordt opgesplitst in twee gescheiden leefgroepen: we installeren een ‘crisisgroep’ voor bewoners die lichamelijk ontwennen en een ‘motivatiegroep’ voor bewoners die al een stapje verder staan.

In het najaar van 1991 wordt De Sleutel overgenomen door de v.z.w. Provincialaat der Broeders van Liefde. De naam ‘De ARK’ wordt niet meer gebruikt, we hebben het voortaan eenvoudigweg over het Crisisinterventiecentrum ‘CIC’.

Het CIC verhuist in 2002 naar Wondelgem waar het een zorgpakket kon aanbieden in een gemoderniseerde infrastructuur.

Op 1 mei 2003 formaliseren de Oost-Vlaamse voorzieningen met een gespecialiseerd aanbod inzake drughulpverlening hun netwerken d.m.v. de oprichting van een zorgcircuit middelenmisbruik. Dit orgaan organiseert nog steeds het volledig zorgaanbod van het Oost-Vlaamse netwerk en is opgebouwd uit modules, die samen alle noodzakelijke zorgtrajecten vertegenwoordigen met garantie van zorg op maat en continuïteit.

 

Paul De Neve (januari 2010)