dinsdag 11 mei 2021 11:21

Cannabisbeleid: het begin van een nieuw tijdperk?

Eind 2020 publiceerde het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) een nieuwe visietekst omtrent cannabisbeleid. Deze kwam tot stand binnen de adviesgroep cannabisbeleid op VAD met vertegenwoordigers uit de Vlaamse alcohol- en drugsector. In de visietekst ligt de nadruk op de streefdoelen van een beleid voor cannabis als genotsmiddel, vanuit het perspectief van de bescherming van gezondheid en welzijn. Daarnaast worden een aantal werkpunten aangeduid met betrekking tot het huidige beleid. De Sleutel is lid van het Bestuursorgaan van VAD en onderschreef de nota.

Recreatief versus medicinaal gebruik

Er zijn verschillende signalen die anno 2021 wijzen op een kentering in de perceptie van en beleidsvoering omtrent cannabis. Op 2 december 2020 bijvoorbeeld stemde het Internationale Drugsverdrag van de VN de terugtrekking van cannabis uit een verdrag van 1961. Dat verdrag bracht cannabis onder in een reeks van zeer verslavende substanties met gevaarlijke eigenschappen en weinig of geen medische waarde. Verschillende landen hervormden de laatste jaren hun cannabisbeleid of hebben daar plannen toe. Deze dynamieken voeden de discussie omtrent de inhoud van een adequaat cannabisbeleid in de maatschappij. In de visietekst van VAD ligt de focus op het gebruik van cannabis als genotsmiddel, vanuit het perspectief van de bescherming van gezondheid en welzijn. Deze gebruiksvorm is erg verschillend van medicinaal gebruik.

Een wettelijk kader dat enerzijds cannabisgebruik en -bezit voor persoonlijk gebruik decriminaliseert en anderzijds de productie en verkoop van cannabis volgens zeer strikte richtlijnen mogelijk maakt heeft volgens VAD het grootste potentieel. Er kunnen daarbij lessen getrokken worden uit het beleid dat vandaag gevoerd wordt rond alcohol en tabak. Zo kunnen de aanbevelingen van de WHO in het kader van een effectief tabaks- en alcoholbeleid inspiratie bieden voor een cannabisbeleid dat gezondheid en welzijn centraal stelt. Het is nog vroeg om de effecten van de verschillende cannabisbeleidsmodellen die momenteel over de hele wereld uitgerold worden naast elkaar te leggen, lezen we in de nota. Voorzichtigheid troef dus.

Een goed cannabisbeleid

VAD logo webDe VAD-visietekst vertrekt van het huidige cannabisbeleid en weegt voordelen (bv. het huidige verbod zorgt ervoor dat cannabis minder zichtbaar is) en nadelen (o.m. rechtsonzekerheid) af. Ook wordt duidelijk aangetoond dat de overheidsmiddelen de voorbije jaren meer in repressie werden geïnvesteerd. Het beperkte deel dat naar preventie ging is door de jaren nagenoeg gelijk gebleven. Voor het bepalen van de streefdoelen van een nieuw cannabisbeleid grijpt de VAD-visietekst terug naar de Federale Beleidsnota Drugs van 19 januari 2001 die stelt dat een drugbeleid volgende 3 doelstellingen moet hebben:

-          daling aantal afhankelijke druggebruikers;

-          daling fysieke en psychosociale schade die drugmisbruik kan veroorzaken;

-          daling negatieve gevolgen van het drugfenomeen voor de samenleving.

Om deze doelstellingen te realiseren beschrijft de Federale Drugsnota de noodzaak aan een geïntegreerde benadering. De vertaling hiervan naar een cannabisbeleid met prioritaire aandacht voor de bescherming van de gezondheid en het welzijn zou dan volgende streefdoelen moeten hebben:

-          preventie als hoogste prioriteit;

-          hulpverlening als noodzakelijk opvangnet bij problemen;

-          geen strafrechtelijke vervolging bij cannabisgebruik.

In de VAD-visietekst wordt benadrukt dat een duidelijk wetgevend kader een noodzakelijke voorwaarde is om tot een goed cannabisbeleid te komen. Als meest kosteneffectieve interventies worden door de WHO o.a. de controle op prijs, reclame en beschikbaarheid genoemd. Het aanbod mag in geen geval gecommercialiseerd worden. Cannabis is, net zoals alcohol en tabak, immers geen onschuldig handelswaar.

Joint web

Geïntegreerde benadering

Voorkomen is beter dan genezen. Diverse preventiestrategieën kunnen hiertoe bijdragen: van universele, selectieve tot geïndiceerde initiatieven. Via de uitbouw en verdere afstemming van de huidige structuur van het preventielandschap kunnen deze initiatieven goed geïmplementeerd worden, stelt de nota. Een uitgebreid en gediversifieerd hulpverleningsaanbod voor mensen die problemen krijgen door hun cannabisgebruik is, naast preventie, ook een cruciaal onderdeel van de keten. De Sleutel is hierin uiteraard een belangrijke partner. VAD ziet een betere regulering van de aanbodzijde en verdere decriminalisering van de vraagzijde als een belangrijke strategie om gezondheids- en welzijnsproblemen ten gevolge van cannabisgebruik zoveel mogelijk te beperken. Als noodzakelijke voorwaarde voor dit alles moet er een eenvormige aanpak van de wetgeving in alle gerechtelijke arrondissementen zijn, stellen ze. Er is vandaag immers een vorm van rechtsonzekerheid wat betreft de juridische afhandeling van mensen die betrapt worden met een beperkte hoeveelheid cannabis. Dit bemoeilijkt onder meer het overbrengen van juiste informatie in het kader van sensibilisering. Het illegale karakter van cannabis leidt ook tot een vorm van structureel stigma, wat een drempel creëert om problemen door cannabisgebruik bespreekbaar te maken en om hulp te zoeken.

Conclusie

VAD vat in hun nieuwe visietekst de recente inzichten omtrent cannabisbeleid samen en brengt daarmee een genuanceerd advies op de voorwaarden en organisatie van een kwalitatief cannabisbeleid, zijnde:

-          ontraden van cannabisgebruik blijft de eerste keuze. Daarom moet voldoende ingezet worden op preventie;

-          voor mensen die cannabis gebruiken moeten risicobeperkende initiatieven voorzien worden;

-          voor mensen die problematisch cannabis gebruiken moet een ruim en gediversifieerd hulpverleningsaanbod voorzien worden;

-          basisvoorwaarden voor bovenstaande zaken zijn een evenwichtige wetgeving, een éénduidig toepassen van de wetgeving en voldoende middelen voor preventie en hulpverlening;

-          een evenwichtige wetgeving decriminaliseert aan de vraagzijde en reguleert zeer strikt aan de aanbodzijde. Hierdoor wordt een beter kader gecreëerd om te werken aan gezondheids- en welzijnsbevordering.

Een nieuw tijdperk waar regulering de nieuwe beleidsoptie lijkt loert om de hoek. De discussie inzake regulering en decriminalisering mag cannabis als drug echter niet bagatelliseren. Cannabisgebruik brengt hoe dan ook risico’s met zich mee. Het is niet gezond of risicoloos om het middel te gebruiken. Het is een product waar mensen mee in de problemen komen. Onze hulpverleningspraktijk wijst dit uit: cannabis is aanmelddrug nummer 1 in De Sleutel.

 

Giovanni Lalemant (mei 2020)

 

Bron: https://www.vad.be/assets/vad_cannabisbeleid_dec2020-1

 

Aanverwante info

Legalisering van alle drugs, het maatschappelijk debat en De Sleutel

Latest from Paul De Neve

back to top