Project Proefzorg Gent in samenwerking met De Sleutel een succes

Tijdens de officiële voorstelling in september 2005 formuleerde persmagistraat Nicole De Rouck de bedoeling van het pilootproject als volgt. ‘De doelstelling van Proefzorg bestaat erin het parket reeds op het echelon van de opsporing en vervolging armslag te geven om de delinquent – die bekent feiten te hebben gepleegd en bij wie een verslavingsverschijnsel of ziekte aan de grondslag van de feiten ligt – vlot, efficiënt en adequaat naar de hulpverlening te kunnen sluizen. Dit in de wetenschap dat adequate opvang door de zorgsector maatschappelijke waarborgen met zich meebrengt om recidive te voorkomen’, aldus Nicole De Rouck.

Proefzorgmanager

$$L

Om dit in de praktijk waar te maken zal de parketmagistraat een beroep doen op de proefzorgmanager (een gedetacheerd ervaren justitie-assistent). Het Netwerk Zorgcircuit Middelenmisbruik Oost-Vlaanderen, waarin ook de Sleutel vertegenwoordigd is, engageert zich om het centrale meldpunt te creëren.

Persmagistrate De Rouck maakt zich sterk dat direct overleg met de proefzorgmanager een snelle interventie zal bevorderen. ‘Het meldpunt Proefzorg zoekt in samenspraak met de cliënt de meest geschikte hulpverleningsvorm binnen het netwerk ‘zorgcircuit middelenmisbruik’. Een externe hulpverlener staat in voor de eigenlijke behandeling van de verdachte/cliënt’, aldus De Rouck.

Wanneer Proefzorg ?

Concreet kan de Proefzorg worden aangewend als alternatief voor de vervolging in deze gevallen: 
– bij frequent of herhaald bezit van andere dan cannabisprodukten, 
– bij problematisch gebruik,
– bij verstoring van de openbare orde,
– in geval van detailhandel enkel om persoonlijk gebruik te financieren,
– bij geringe feiten ten aanzien van minderjarigen, 
– in geval van criminaliteit die een rechtstreekse link vindt in een ziekteverschijnsel of een verslaving (drugs, alcohol, medicatie, gokken…) en waarbij geen slachtoffers gekend zijn.

Binnen de Proefzorg zijn er twee opties: 
– optie 1, de korte Proefzorg, daar waar het parket enkel de doorverwijzing naar de hulpverlening noodzakelijk acht;
– optie 2, de lange Proefzorg daar waar het parket niet enkel de doorverwijzing naar, maar ook opvolging van het hulpverleningstraject noodzakelijk acht en waar de Proefzorg gekoppeld wordt aan een proefperiode van 6 maanden.

Dit proefproject loopt in principe gedurende één jaar en krijgt de volledige steun van de federale overheidsdienst Justitie. “Dit project is schitterend in zijn eenvoud. Niet alleen schept het duidelijkheid over de positie van de proefzorgmanager en diens rol tussen parket en hulpverlening, maar het betekent ook een wederzijdse erkenning door justitie en hulpverlening van de specifieke taken en doelen van eenieder. Dat er binnen het project ook voor de verslaafde een actieve rol is weggelegd, maakt het alleen maar beter. Als de evaluatie van dit project goed is, is het mogelijk dat een initiatief wordt genomen om dit uit te werken in een wetsvoorstel.”, aldus Theo Jacobs, adviseur van de minister van Justitie.

Rol van de Sleutel

In het kader van de Gerechtelijke Alternatieve Maatregelen (GAM) is De Sleutel nauw betrokken bij dit Proefproject specifiek gericht naar verslaafden die kleine misdrijven hebben gepleegd in functie van hun verslaving. Algemeen Directeur van De Sleutel, Johan Maertens, is als voorzitter van het Samenwerkingsverband middelenmisbruik Oost-Vlaanderen bovendien één van de trekkers van dit project.

$$L

‘Het Dagcentrum De sleutel van Gent is één van de bevoorrechte partners binnen dit pilootproject. Daar zijn twee redenen voor. Eerste voorwaarde hiervoor is het aanwezig zijn van een goed uitgewerkte module Aanmelding en Oriëntatie, onontbeerlijk binnen het proefzorgproject. Een tweede reden ligt in het feit dat het dagcentrum nu al een partner is binnen projecten gerechtelijke alternatieve maatregelen, waardoor er al een ruime ervaring op vlak van samenwerking met justitie bestaat’, aldus afdelingshoofd Inge Drappier. Cliënten kunnen binnen dit dagcentrum niet alleen terecht voor aanmelding en oriëntatie, maar ook voor motivatie in groep dan wel individueel, therapie in groep dan wel individueel, arbeidstrajectbegeleiding en nazorg.

Proefzorg in de praktijk bekeken.

‘Proefzorg richt zich niet tot zware drugverslaafden maar eerder naar kleine gebruikers die bijvoorbeeld wegens herhaald bezit bij een toevallige controle tegen de lamp zijn gelopen. Het is dus zeker niet zo dat wie echt criminele feiten heeft gepleegd nu aan de arm der wet zal ontsnappen. Het is enkel voor heel strikt omschreven feiten (overzicht hierboven) een alternatief voor vervolging. Voor de betrokkene kan het feit dat men in aanraking komt met justitie vaak een belangrijke aanzet zijn om voor het eerst echt stil te staan bij het gebruik’, aldus maatschappelijk werker Dirk Cosaert. Hij is de contactpersoon voor justitie binnen ons dagcentrum te Gent. Hij staat ook in voor individuele behandeling. We laten hem vanuit zijn dagelijkse praktijk wat meer toelichting geven over Proefzorg. Vandaag zijn er in de regio Gent zo’n 40-tal dossiers lopende.

$$L $$R

Dirk : ‘De bedoeling van proefzorg is dat mensen, die eerder begeleiding kunnen gebruiken rond gebruik, niet onnodig in de justitiemolen terechtkomen. We merken dat er een heel divers publiek doorverwezen wordt in het kader van dit proefproject. Het kan gaan om personen die betrapt zijn bij het gebruik in bijzijn van minderjarigen of om personen die verdacht worden van dealen. Het kan gaan om studenten of om personen die hun plaats op de arbeidsmarkt gevonden hebben. Of het kan gaan om langdurige gebruikers die nu omwille van een klein juridisch feit opnieuw doorverwezen worden. Proefzorg is van belang omdat het bij de betrokkene een alarmbel kan doen rinkelen.’

Kan je dit toelichten vanuit de Gentse praktijk ?
Dirk : ‘Karlo Goethals, die is aangesteld als proefzorgmanager, stuurt het project. Als justitie-assistent bij wie alle proefzorgdossiers passeren, neemt hij met ons contact. Op dat moment heeft hij reeds beslist over korte of lange proefzorg. Standaard zullen we op basis van het kennismakingsgesprek onze oriëntatie doen. Het is de cliënt zelf die nadien feedback moet geven aan de proefzorgmanager.
Het feit dat ze dit zelf moeten opnemen, doet veelal bij hen een lichtje branden. Die eerste aanraking met justitie is voor velen echt wel een aanleiding om het eigen gebruik in vraag te stellen. De verantwoordelijkheid wordt dus niet bij de hulpverlening gelegd’.

Qua middelengebruik merken we dat er proefzorgdossiers lopen zowel wat betreft cannabis, speed als cocaïne of heroïne. Het is ook niet zo dat een doorverwijzing naar een dagcentrum steeds de geschikte keuze is. In functie van de problematiek kan ook een residentiële opname, al dan niet binnen het eigen netwerk, meer aangewezen zijn.

Kan het proefzorgproject niet verkeerdelijk het signaal geven dat problemen rond druggebruik naar justitie toe geminimaliseerd worden ?
‘Zeker niet. De proefzorgmanager hanteert de regels heel strikt. Echt andere feiten naast gebruik – zoals diefstal of geweld – mag men eigenlijk niet gepleegd hebben. En enkel als alle voorwaarden goed nageleefd worden, zal de proefzorgmanager het dossier positief afronden. Bij lange proefzorg betekent dit dat er gedurende een half jaar, maandelijks een positieve opvolging moet zijn. Een positieve afronding houdt in dat er geen gerechtelijke dossier wordt opgemaakt en dat de betrokkene geen strafblad krijgt. Dit laatste is heel belangrijk voor de verdere kansen op de arbeidsmarkt’.
Als de cliënt uiteindelijk toch steken laat vallen dan wordt alsnog doorverwezen naar de procureur en zal vervolgd worden.

In de powerpoint-presentatie die u hierna kan raadplegen kan u nader kennismaken met de volledige werking van het dagcentrum te Gent. Op deze webstek kan u (onder hulpverlening) meer vernemen over de concrete werking en de diverse modules.

Voor concrete vragen neem contact met Afdelingshoofd Inge Drappier op tel 09 234 38 33 (of mail naar [email protected]).