5 jaar samenwerking tussen OCMW Gent en vzw Sociale Werkplaats De Sleutel

Trajectbegeleiding voor mensen met een (ex)drugprobleem, of hoe men via tewerkstelling en samenwerking (ex)druggebruikers kansen biedt om maatschappelijk te (re)integreren

Perspectief is ontstaan vanuit een samenwerking tussen de dienst Opleiding- en Tewerkstelling (OTC) van het Gentse OCMW en vzw Sociale Werkplaats De Sleutel, in het kader van de zogenaamde art.60 § 7 tewerkstelling.

Dit is een maatregel waarbij een OCMW zelf als werkgever kan optreden voor zijn leeflooncliënten. Hiermee wil men aan de OCMW-cliënten een werkervaring aanbieden waarbij naast tewerkstelling ook vorming deel uitmaakt van het programma. De combinatie van werken en leren moet de cliënt voldoende sterk maken om meer kansen te maken op de reguliere arbeidsmarkt.

Voor deze tewerkstellingen zijn werkplaatsen nodig waar men mensen kansen wil geven om te leren. Eén van de werkplaatsen waar het OCMW al jarenlang mee samenwerkt is de Sociale Werkplaats De Sleutel.

We ondervonden dat we maar kans op succes hadden met de doelgroep van (ex)druggebruikers wanneer OCMW, drughulpverlening en sociale economie heel nauw zouden gaan samenwerken rond de cliënt. Het toenmalige praktijkmodel voldeed hier niet volledig aan. Een bijgestuurde aanpak drong zich op.
Dit was eind 2001. De aanzet voor Perspectief was geboren. We konden hierbij rekenen op financiële steun van het ministerie voor maatschappelijke Integratie.

Bij de partners van het project (OCMW en vzw Sociale Werkplaats De Sleutel), is er een sterk geloof dat tewerkstelling een heel belangrijk hefboom is in het kader van integratie in de samenleving, ook voor de doelgroep van (ex)druggebruikers.

De naam “Perspectief” is niet toevallig gekozen, we willen hiermee benadrukken dat we aan onze cliënten een echt “perspectief” op een betere toekomst willen bieden.
Dit gaat vaak hand in hand met een tewerkstelling.
Er is wel een voorwaarde : om een tewerkstelling te laten slagen moet er ook aandacht zijn voor andere problemen waar deze doelgroep meestal mee kampt.
Zo kunnen er moeilijkheden zijn op vlak van wonen, op relationeel gebied, er kan nog sprake van druggebruik zijn, enz.

Vandaar dat Perspectief de cliënt een begeleiding aanbiedt op alle levensdomeinen nl.

– lichamelijke gezondheid
– arbeid, opleiding en inkomen
– drugs en alcohol
– justitie en politie
– familie en sociale relaties
– psychische en emotionele situatie

Het is duidelijk dat teamwork hier belangrijk is. Een hulpverlener alleen kan nooit al deze thema’s aanpakken met de cliënt. Er moet dus een netwerk van hulpverleners gevormd worden die elk vanuit hun specifieke deskundigheid hun inbreng doen in de begeleiding.

Ter illustratie enkele voorbeelden van cliënten die in het project begeleid worden.

T. is een 20-jarige jongeman met een problematische familiale achtergrond. Hij wordt opgevolgd binnen de Dienst Jeugd van het OCMW.
Hij is vrij snel tijdens zijn deelname aan het project naar een art.60 tewerkstelling als keukenhulp georiënteerd. .
Hij gebruikt nog redelijk wat drugs o.a. heroïne, cocaïne, cannabis en ook alcohol. Het is een jongen die wil werken maar het gebruik zorgt soms voor problemen. Er zijn telaatkomingen en onwettige afwezigheden. Via gesprekken en afsprakennota’s volgt de trajectbegeleider dit op en probeert stapje voor stapje de arbeidsattitudes bij te schaven.
T. is ook nog heel jong en beïnvloedbaar. Zijn vriendenkring bestaat vnl. uit gebruikers. Hij heeft zelf weinig probleembesef t.a.v. zijn gebruik en is weigerachtig voor hulpverlening. Via motiverende gesprekken wordt gepoogd hierin verandering te brengen.
Ook hier is er via wijkwerk en trajectbegeleiding een team gevormd rondom T. De drughulpverlening geeft aan hoe we T. het beste kunnen motiveren om iets aan zijn gebruik te doen. Er is ook al zicht op naar welke dienst T. kan worden doorverwezen wanneer hij de stap wil zetten.

J. is een 21-jarige jonge vrouw. Zij is reeds gedetineerd geweest en staat nog steeds onder probatievoorwaarden. Daar waar zij bij de start van de deelname aan het project nog volop gebruikte is dit de laatste tijd geminderd. Vele gesprekken met de begeleiding en een relatiebreuk hebben daartoe bijgedragen. J. bevindt zich momenteel in een goede periode en is gemotiveerd om haar traject naar werk aan te vatten. Diverse pistes liggen open, o.a. opleiding, sollicitatietraining, werkervaringsprojecten,…
Gezien haar verleden heeft J. het moeilijk om mensen te vertrouwen. Zij is in haar jeugd jarenlang misbruikt geweest door haar vader.
Er is reeds een paar keer een doorverwijzing geweest naar een psychologische dienst maar J. heeft het moeilijk om de stap te zetten. Toch geeft zij soms de nood hieraan toe. Er wordt momenteel samen met de psychologe bekeken hoe de drempel voor J. kan verlaagd worden.
Het team rondom J. bestaat uit de wijkwerker, de trajectbegeleider en de justitie-assistente. Mogelijks zal hier in de toekomst ook de psychologe aan toegevoegd worden.

K. is een 30-jarige man van Marokkaanse afkomst. Hij heeft een heroïne- en gokverslaving. Er is dus ook financieel een groot kluwen. K. laat zich momenteel voor zijn verslavingen behandelen. Wanneer hij wat gestabiliseerd is zal hij terecht kunnen in de sociale werkplaats De Sleutel. Hij heeft daar in het verleden reeds een tijdje gewerkt. K. heeft het moeilijk om weg te geraken uit het drugsmilieu. Hij is verhuisd naar een andere wijk om drugkennissen te ontlopen. K. is iemand met capaciteiten maar hij heeft een laag zelfbeeld en last van angsten.
De wijkwerker volgt K. op tijdens zijn verblijf in het behandelcentrum. Met haar wordt ook de mogelijkheid tot budgetbeheer open gehouden. De trajectbegeleider onderhoudt contacten met de sociale werkplaats om K. daar naar toe te leiden na zijn opname. Via de samenwerking met de drughulpverlening wordt gekeken wat er aan nazorg kan worden gedaan op gebied van het verslavingsprobleem en de psychische moeilijkheden.

Uit de voorbeelden blijkt dat het mensen betreft met problemen op diverse levensdomeinen. Het ene domein beïnvloedt het andere en het is precies daarom dat enkel een integrale benadering kan werken.

Uniek aan het project is wel het sterke accent dat gelegd wordt op tewerkstelling.
Want hoewel deze mensen vaak nog drugs gebruiken stellen zij heel vaak de vraag naar werk. Ook voor hen is dit dé manier om uit hun situatie te ontsnappen en een betere toekomst op te bouwen.

Door de krachten op het werkveld te bundelen menen wij daadwerkelijk bij te dragen tot de (re)integratie van onze doelgroep in de maatschappij.

Veerle De Clercq
OTC Gent

(september 2006)