Ervaringsleren in therapeutische gemeenschap Merelbeke

Experience is not what happens to you, it is what you do with what happens to you. (Weick)

$$1

Sinds 2005 organiseert onze Therapeutische Gemeenschap van Merelbeke (TGM) twee keer per jaar een cursus  ervaringsleren in de tweede fase van het behandelprogramma. De methodiek van ervaringsleren sluit inhoudelijk goed aan bij de doelstelling van het programma: de tweede fase van het programma is de verdiepingsfase waarin het onderzoek van de eigen levensstijl, het inzicht in de onderliggende patronen  en de verantwoordelijkheid voor persoonlijke veranderprocessen centraal staan.

 

De methodiek slaat ook vormelijk goed aan bij onze cliënten, vooral twintigers en dertigers. Er wordt gewerkt vanuit de directe ervaring in het hier en nu door middel van uitdagende outdoor-activiteiten.

 

Ervaringsleren als methode moet niet verward worden met het gegeven dat we leren via alledaagse ervaringen. Ervaringsleren is niet gewoon leren door iets mee te maken. Ervaringsleren is een wijze van leren waarbij deelnemers zich actief engageren in het exploreren van voor hen relevante en zinvolle vragen.  De lerende is deelnemer in plaats van toeschouwer en het geleerde is niet alleen momenteel maar ook in de toekomst relevant voor de lerende en de maatschappij waarvan hij lid is. Ervaringsleren is een proces en geen losstaande gebeurtenis (Vermeylen, de Vilder, 2004).

 $$2

De cursisten worden in een uitdagende situatie gebracht waarbij zij niet kunnen terugvallen op routines. De methodiek  biedt de mogelijkheid om vanuit een concrete actie-fase in ongewone omstandigheden een individueel leerproces op gang te brengen. Acties in bijzondere situaties hebben nooit een inherente betekenis op zichzelf. Ze brengen mentale schema’s op gang of lokken persoonlijke denk-, voel- en handelingspatronen op. De mate waarin ongewone situaties door de cursist wel of niet als probleemsituaties worden ervaren hangt af van zijn persoonlijke referentiekaders. Engagement is een van de sleutelbegrippen in dit vormingsproces. Engagement in de activiteiten houdt in dat de deelnemer de omgeving, de uitdaging, het probleem, van een persoonlijk ant­woord dient. Dat persoonlijk antwoord is niet zozeer het verleggen van grenzen (zoals in de “vrije tijds-outdoor”) dan wel het maken van  persoonlijke keuzen vanuit eerlijkheid tegenover zichzelf. In deze vorm van leren staat niet zozeer het ontmoedigen of bekrachtigen van gedrag centraal maar eerder de verantwoordelijkheid, de activiteit en de zingeving door de deelnemer zelf. Dit alles doen zij in aanwezigheid van hun peers. De lerende is zelf “eigenaar” van de onderkende probleemsituaties en van de oplossing ervoor en wordt daarin ondersteund door zijn lotgenoten.

 

Het concrete format waarin wij ervaringsleren aanbieden is dat van een  korte, maar intensieve driedaagse ervaringsstage  in de Belgische Ardennen.

 

$$3

 

De vijf concrete leerthema’s sluiten aan bij de doelstelling van de tweede fase:

  1. (verdere) bewustwording van eigen functioneren;
  2. gedeelde verantwoordelijkheid (voor zichzelf en voor de ander);
  3. keuzes maken en verantwoording hiervan tegenover zichzelf;
  4. zelfkennis over kwaliteiten, valkuilen,uitdagingen en allergieën;
  5. persoonlijke grens (h)erkennen en bewaken.

 

 

Het actieve instrumentale gedeelte wordt verzorgd en begeleid door het  Outdoor Center Luctor & Vinco te Nadrin. De activiteiten gaan van het beklimmen van rotsen, over kajakken, paalstaan, hoogte parcours tot nachtdropping.  

 

De procesbegeleiding  gebeurt door twee deskundige stafleden van de therapeutische gemeenschap, Maaike Defrancq en Mohamed Ben Haddou. Deze laatste is hierin vorig jaar opgeleid door Outward Boundschool Belgium, die voor ons in 2005 de activiteiten hebben begeleid. Maaike en Mohamed zorgen ervoor dat de cliënten bij elke nieuwe concrete ervaring, in aanwezigheid van hun peers,  de volledige leercyclus doorlopen d.m.w. zelfreflectie, delen in groep van belevingen, interactie en feedback. Zelfhulp en wederzijdse zelfhulp, kernconcepten in de TG-behandeling, zijn prominent aanwezig in het ervaringsleren.