POP maakt cliënten sterker voor de arbeidsmarkt

logo ESFSociale Werkplaats De Sleutel rondt eind dit jaar een proefproject af rond het werken met een Persoonlijk Ontwikkelingsplan binnen de sociale economie. Het door ESF goedgekeurde partnership met Manus, ’t Rad en De Cirkel stelde zichzelf tot doel om samen 65 POP-trajecten proef te draaien tegen eind 2012. Ook koepelorganisatie SST is partner in dit project.

Hoe werkt een Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP)?
Sarah De Meyer:  Het is een instrument dat de medewerker ondersteunt in het nemen van stappen in de richting van de arbeidsmarkt. Drie zaken zijn hierbij essentieel: de cliënt is zelf eigenaar van het plan, de focus ligt op werk en het is arbeidsondersteunend. Dit laatste houdt in dat het POP via acties en doelstellingen opvolgbaar is binnen een duidelijke structuur.  

Wat was de aanleiding om op dit thema te focussen?
Sarah De Meyer: De oproep bij het Europees Sociaal Fonds (ESF). Die focus op mens en maatschappij, op groei, is puur wat wij aan het doen waren: een begeleiding op maat bieden, waardoor medewerkers stappen kunnen zetten richting duurzaam werk.  We werkten reeds een tiental jaar rond competenties in onze werkplaats, de laatste vijf jaar intens. Toch merkten we dat we relatief weinig vooruitgang boekten waar het gaat om de bewustwording van onze medewerkers. Dankzij dit project is alles in een stroomversnelling geraakt.

Werk1web
Onze grootste tekortkoming – door gebrek aan tijd en middelen –  was het afstemmen van onze competenties op wat er rondom ons leeft. En dan heb ik het over de leefwereld van  medewerkers, het aanbod van andere sociale werkplaatsen, het beter inspelen op vacatures, een begrijpbare taal hanteren… We merkten bv dat een advies van onze oriëntatiemodule wel gebruikt werd door de verwijzer, maar niet door de cliënt zelf.
Voor de koepel SST (Samenwerkingsverband Sociale Tewerkstelling) was de oproep een opportuniteit om rond het thema competenties en ontwikkeling vooruitgang te boeken. Ze zochten een manier om specifieke knowhow ruimer te verspreiden binnen de sociale economie. Sommige werkplaatsen waren daar nog te veel op adhoc basis mee bezig. De koepel wou bovendien aan de werkplaatsen een duidelijk signaal geven over het belang van POP’s in de huidige beleidsevoluties.

Wat was de doelstelling van dit project?
Sarah De Meyer:  Komen tot een POP-concept bruikbaar binnen de sociale economie. De opdracht van ESF was om in een soort labosituatie te experimenteren en onze methodiek te verfijnen. Dankzij dit project konden we 14 maanden proefdraaien met 65 POP-trajecten. Vooraleer we een concept hadden was er nog heel wat voorbereidend werk: rond kerncompetenties, functieprofielen, bijhorende competentiesets, werk maken van een structuur, systematische opvolging en van een systeem op organisatieniveau (om de hoeveel tijd doen we wat?).

pop
Een tweede doel was nagaan in hoeverre dit haalbaar was binnen elke participerende werkplaats. Maar het einddoel was natuurlijk: hoe krijgen we de cliënt mee in dit proces, zodanig dat deze zelf zijn persoonlijk ontwikkelingsplan in handen kan nemen? En hoe zorgen we ervoor dat die cliënt zich van het belang hiervan bewust wordt?

Het gaat dus om bewustwording én in eigen handen nemen.
Sarah De Meyer: Dit is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. We zijn daarin moeten groeien. Ik herinner me een belangrijk kantelmoment tijdens een intervisie van de omkadering  omtrent over observeren. De verwachtingen rond dit nieuwe project waren hoog bij de begeleiders, maar we dreigden ons werk opnieuw op de oude wijze te doen: onze doelgroepmedewerkers observeren, rapporteren, bijsturen. Toch zagen we onvoldoende groei bij deze medewerkers. Uiteindelijk werd het iedereen duidelijk dat we de verantwoordelijkheid niet enkel bij de omkadering konden blijven leggen. We moesten de medewerkers zelf sterker maken, zodat ze iets konden doen met de feedback uit onze observaties.
 

“Ik kom hier ook om mezelf te ontwikkelen” (quote cliënt)

Die POP is onze tool, het instrument om te gebruiken om tot die doelstellingen te komen. Juist omdat je systematisch dingen gaat bevragen, dingen aanreikt, feedback geeft, evaluaties geeft, ga je mensen meer bewustmaken. “Ik kom hier niet gewoon mijn uren werken”. “Ik kom hier ook om mezelf te ontwikkelen”. Om medewerkers dit effectief in eigen handen te kunnen laten nemen, hebben we een noodzakelijke vertaling gemaakt. Via een begrijpbare taal en het aanbieden van  een duidelijke organisatiestructuur. Zo hebben we alle stappen die medewerkers in ploegen bij ons kunnen nemen, uitgewerkt in een pakket en gevisualiseerd in een schema. Alle soorten opdrachten zitten nu onderverdeeld in uitvoerend of inzichtelijk werk. Dat schema wordt gebruikt zowel op evaluaties, op de werkvloer, als op besprekingen.

sara pop 003webWat is de impact van dit POP-verhaal op de ruimere werking van de werkplaats?
Sarah De Meyer: We leggen doelgroepmedewerkers nu duidelijker uit wat ons aanbod is:  competenties opbouwen binnen renovatie, groen, industriële, administratie. Aanvankelijk dachten we eraan in een POP ook zaken te zetten die niet met werk te maken hebben,  persoonlijke dingen. Maar we wilden geen valse verwachtingen scheppen. Daarom ligt de focus echt op werk. Niet op het realiseren van iemands droom. Dat moet duidelijk zijn vanaf het eerste moment. We sleutelden ook aan onze werkorganisatie waardoor deze ook voor de medewerker zelf duidelijk is. Zo kozen we bewust voor een indeling in uitvoerend en  inzichtelijk werk. Wie gaat voor uitvoerend werk, kiest ervoor om een duidelijk omlijnde opdracht te krijgen. Wie het inzichtelijke vraagt, kiest ervoor om  veel informatie te krijgen en om zelf mee na te denken over de uitvoering. Bij het eerste (vb graaf een greppel van 5 meter lang en 50 cm diep) focussen we op afwerking, bij het tweede (vb voorzie een aansluiting op de riolering) op  aanpak en wijze van samenwerking.
En ook belangrijk: dankzij het POP, krijgen onze mensen minstens om de 4 weken feedback om zich te verbeteren. We weten dat onze doelgroep over weinig werkervaring en technische kennis beschikt. Ze hebben heel veel te leren. Op die manier komen we beter tot een groei.

Welke resultaten konden  jullie bereiken?  
Sarah De Meyer: Ten eerste is die vertaling bij al onze partners een feit. Er zijn nu duidelijke bewoordingen om met medewerkers te praten. We spreken dezelfde taal. Verder kunnen alle participerende partners nu een heel duidelijk – ook visueel – aanbod geven aan medewerkers die starten. Elk pakte dit op zijn manier aan. Wij hebben dit aanbod ook voorgesteld aan elke individuele medewerker. We geven bv duidelijk aan dat het mogelijk is om door te stromen van arbeider naar hulpmeestergast, van hulpmeestergast naar meestergast, … We bekeken samen: waar zie je jezelf in het schema? Nu medewerkers beter zien waar ze zich  bevinden, weten ze ook wat te doen, als ze vooruit willen. Zo krijgen ze de juiste informatie en weten ze beter welke keuzemogelijkheden er zijn als een stap afgewerkt is. Het mooiste wat we gerealiseerd hebben, is echter dat medewerkers nu zelf hun POP komen bespreken op de teamvergadering. Er wordt dus niet meer over hen gepraat, zonder dat ze er bijzijn. Ze leren op die manier zelf onderhandelen, plannen en keuzes maken… Dit is voorlopig enkel in SW De Sleutel in Gent zo ingevoerd. En dat gaat almaar makkelijker. Het is de bedoeling dat we dit op korte termijn ook in onze werkplaats in Antwerpen invoeren.

Voorbeeld schema pakketten (klik hier of onderdaan voor pdf)

schema paketten

 

KLANTEN WILLEN WAAR VOOR HUN GELD

Creëerde het project een meerwaarde voor werkgevers,  in termen van doorstroming naar de arbeidsmarkt?
Sarah De Meyer:  Onze opdrachtgevers willen immers waar voor hun geld. De gekozen  opdeling tussen inzichtelijk en uitvoerend werk is voor hen duidelijk. Tegelijk is het voor ons een hulpmiddel waardoor we relatief goed de uitvoering van een opdracht kunnen garanderen. Kiezen ze voor iemand die wil meedenken of iemand die opvolging vraagt maar heel punctueel werkt? Ze weten meteen welk vlees ze in de kuip hebben. Sommigen zeggen: ze moeten niets kunnen, we zullen ze zelf wel opleiden… Wij leggen altijd al veel nadruk op attitudes. En dit kunnen we nu beter garanderen. Als medewerkers gaan solliciteren kunnen ze dit nu zelf ook meer in de verf zetten. Ze kennen zichzelf eigenlijk beter. Naar uitstroom biedt dit dus zeker perspectieven.

Hoe kijk je terug op de weg die hiervoor bewandeld werd?
Sarah De Meyer: Achteraf merken we dat we  voldoende tijd moeten nemen voor zo’n proces, voor het installeren van zo’n vernieuwde manier van werken. Tijd voor herhaling, tijd om te luisteren, opnieuw gaan luisteren, uitleggen. En dat blijft ook een continu gebeuren. Dat heeft ook te maken met de spanning tussen het inhoudelijke werk en het operationele doel van onze werkplaats. Mensen moeten op persoonlijk vlak vooruit geraken maar uiteindelijk moet de werkplaats  financieel ronddraaien. Dat botst soms. Hoe duidelijker je de vraag en het aanbod, hoe makkelijker het is om overeenstemming te vinden. Het was een lange weg met veel overleg,  aanpassen, uitproberen en nog eens aanpassen, … Uiteindelijk leidt het wel tot een makkelijk hanteerbare tool zowel voor hetbegeleiden van medewerkers als voor werkplaatsleiders.

Wat nu?
Sarah De Meyer: Nu gaan we hetzelfde systeem  toepassen voor onze omkadering. De eerste stappen zijn al gezet. Interne doorstroommogelijkheden hadden we van bij de aanvang meegenomen. Het hoogste niveau van competenties van hulpmeestergast-meestergast, zien we als instapniveau voor de omkadering. Dit gaan we  voor alle functies binnen de werkplaats van De Sleutel zo verder ontwikkelen. Verder willen we het POP-verhaal ook inbedden in onze werkplaats te Antwerpen.

Het oorspronkelijke opzet was toch ook om mee te zijn in het beleidsmatige verhaal?
Sarah De Meyer: We wilden inderdaad die trein niet missen en participeren aan de totstandkoming van “het POP-concept voor de sociale economie”. Tegelijk werd vanuit de VDAB en SERV verder geschreven aan het Competent-verhaal. Vacatures dien(d)en in functie van competenties te  worden herschreven. En er is het maatwerkdecreet (instroom-doorstroom). Intussen is ons POP-verhaal afgerond en sluit onze tool  perfect aan bij wat de arbeidsmarkt vraagt.  Op korte termijn zal de VDAB “een” POP integreren in ‘Mijn loopbaan’. Hoe dat er zal uitzien, blijft onduidelijk… Er is dringend nood aan  transparantie.

sara pop 001webaHoe maken we nu werk van de implementatie van ons POP-concept, onze goede praktijk?
Sarah De Meyer: We ontwikkelden een tool die elke organisatie kan gebruiken. Elke werkplaats kan – afhankelijk van hoe ver ze staan – hiermee aan de slag.  In ons eindproduct, dat we op onze studiedag eind januari voorstellen, voorzien we 3 opties:  afhankelijk van de inbreng van de medewerker en de organisatie zelf. Het versterken van de medewerker zelf wordt telkens groter.  Zo biedt onze zogenaamde “Houtskelet-formule” een overzicht van de minimaal noodzakelijke gegevens die een organisatie in staat stelt  om een gerichte opvolging te doen op basis van competentieprofielen, met ruimte voor inbreng van de medewerkers.  Maar als de VDAB straks zegt dat de POP volledig in handen van de medewerker zelf ligt, dan bieden we  onze meest uitgebouwde “Sleutel op de deur” formule aan. Daarin zit empowerment maximaal ingebed – met  focus  op leren omgaan met feedback,  doelstellingen maken, leren,… Tussen die twee ligt onze “Casco-versie” – met focus o.m. op hoe  keuzes aanbieden, tot groei stimuleren. Organisaties met interesse of te weinig expertise, kunnen bij ons ondersteuning krijgen. We voorzien  een vormingsaanbod rond POP.

Er komt een gezamenlijke studiedag voor de ESF-projecten die rond POP hebben gewerkt.  
Sarah De Meyer: Op ons initiatief. We komen echt als sociale economie naar buiten. Elk project legt een eigen accent, of het nu vanuit een sociale of beschutte werkplaats komt of vanuit een leerwerkbedrijf. Onze boodschap: dat zijn verschillende soorten organisaties, maar het POP is voor allen werkbaar, we kunnen er veel mensen mee bereiken (link naar bijdrage over deze studiedag).

Paul De Neve

(november 2012)

Andere artikels met TAG activering