Multidisciplinair werken bekeken door een medische bril


De artsen Luigi Genevrois en Nicolas Watrin vormen met hun beiden al geruime tijd een tandem in het Dagcentrum van Antwerpen.  Huisarts Luigi werkt al sinds 1998 voor De Sleutel. Hij combineert deze parttime job met  een andere job in een multidisciplinaire huisartsenpraktijk te Leuven. Zijn motto is: ik wil iets betekenen voor mensen die het moeilijk hebben.  Verslavingsarts Nicolas werkt reeds 13 jaar bij De Sleutel. Hij is actief geweest in verschillende ambulante centra. Vandaag combineert hij in Antwerpen de functie van verslavingsarts met die van coördinator van de individuele en groepsbegeleidingen. Beide artsen zijn complementair in die zin dat ze elk hun eigen specialisme hebben, maar ze werken vooral héél sterk samen.

artsen antwerpen web 003


Welke plaats heeft het medische luik in ons multidisciplinair werken en hoe beleven de artsen de missie van De Sleutel in de dagdagelijkse praktijk? Nicolas en Luigi spreken met één stem.


Het lijkt vandaag vanzelfsprekend om met andere disciplines samen te werken in één team:  wat zijn daar de pro’s en de contra’s van?
Iedereen heeft een eigen idee over het beste hulpverleningstraject van een concrete cliënt, de toetsing van dit idee bij de andere maakt dit werk juist zo boeiend. Soms zit je op dezelfde lijn en is het gesprek met de andere verrijkend. Soms is dit niet het geval en moet je toch komen tot een consensus. In Antwerpen hebben we het geluk over een wijze klinische coördinator te beschikken: zij kan goed luisteren en ruim denken en helpt ons zo de juiste afstemming over het beste hulpverleningstraject te bereiken. Werken binnen deze visie betekent wel dat je moet bereid zijn tot bijstelling van je oorspronkelijke idee en niet halsstarrig tracht het eigen gelijk te bewijzen. Solisten, ook al spelen ze nog zo mooi, passen niet goed in ons orkest.  De meerwaarde van multidisciplinaire samenwerking is dat je een vollediger beeld krijgt over wat de cliënt ervaart omdat hij tegen andere personen andere dingen vertelt, het beeld wordt genuanceerder. Je kan je eigen idee ook toetsen aan de informatie waarover andere disciplines beschikken en eventueel bijsturen. Last but not least:  omdat je een veelheid aan therapeutische stijlen kan aanbieden aan één persoon is er ook meer kans dat deze zich gehoord voelt en dat de therapie aanslaat. 

Komen alle disciplines voldoende aan bod? Welke uitdagingen zien jullie op dit terrein?
Dat hangt ook af van de cliënt. Betrekken van steunfiguren uit de omgeving van de cliënt kan bijvoorbeeld voor sommigen bedreigend zijn.  Verder is het voor begeleiders zelf  niet gemakkelijk om met  alle partijen op een evenwaardige wijze aan de slag te gaan. Dat zijn voorbeelden van aspecten die werken met de context van een cliënt kunnen belemmeren. We hebben hier in ons centrum weliswaar geen specifieke module sociale begeleiding, maar dergelijke begeleidingen gebeuren wel. Onze onthaalmedewerkster kent de sterke punten van elke medewerker héél goed en zal nieuwe cliënten een afspraak geven bijvoorbeeld met een teamlid dat sterk is in sociale problematiek. Vroeger was er een specifiek team dat out-reachend werkte, nu doet elke medeweker dat. Dit is een enorme vooruitgang.  Met de middelen waarover we nu beschikken, realiseren we het bio-psychosociale model (1) toch wel vrij goed. Toch kunnen meer intensieve samenwerkingen met externe partners, bijvoorbeeld met de mobiele teams,  nog wel een meerwaarde opleveren voor onze cliënten. In onze Antwerpse regio kan ook de samenwerking met psychiatrische centra nog altijd veel beter. Er blijft immers nog behoorlijk wat weerstand leven t.o.v. ons doelpubliek. Blijkbaar lukt het  de Oost-Vlaamse  psychiatrische centra beter om mee te werken in de realisatie van trajecten voor drugverslaafden.
nicolas watrin
Een ander belangrijk aspect in de visie van De Sleutel is dat we in principe verandering nastreven…
Of dat lukt.. hangt af van hoeveel geduld je hebt! Tijdens de cliëntbesprekingen wordt daar veel over gepraat. Hoe lang ga je door met iemand? Een belangrijk criterium bij het nemen van een beslissing hierover is of de cliënt regelmatig op afspraak komt, meewerkt of niet.  Indien niet, dan is het wellicht beter om samen te zoeken naar  een acceptabel alternatief. In dat kader zijn de afspraken omtrent verdeling van het doelpubliek die De Sleutel en Free Clinic gemaakt hebben, een goede zaak. Het laat ons toe om te focussen op ons doelpubliek waardoor we een coherente stijl en aanpak kunnen hanteren.

Zingeving is voor elke mens, ook voor de verslaafde persoon, een belangrijk gegeven. Hoe helpt de hulpverlening van De Sleutel in het algemeen en jouw discipline in het bijzonder, om de verslaafde te laten ontdekken wat belangrijk is voor hem in zijn leven en wat hij kan doen om zijn idealen waar te maken?
Welke waarden streven onze mensen na? Bij sommigen zijn relaties met de kinderen, ouderschap belangrijke thema’s. Bij anderen gaat het eerder om materiële zaken, basiswaarden zoals huisvesting, inkomen. Waarden zoals vriendschap zijn te hoog gegrepen voor hen: hen hierin stimuleren zou betekenen dat je luchtkastelen voorspiegelt?  Nochtans is het belangrijk om het thema van waarden aan te snijden. Want waarden nastreven kan hen helpen om controle te krijgen op de verslaving. Via waarden kan je hoop creëren.  En kan je verhinderen dat destructieve patronen zich herhalen. Denk bijvoorbeeld aan cliënten die zelf slachtoffer zijn geweest: hun manier van daarmee omgaan leidt er soms toe dat ze zelf die dingen ook gaan doen en zo dader worden terwijl ze dat eigenlijk niet willen.


Door hun laag zelfbeeld voelen ze zich ook snel bedreigd en reageren ze van daaruit. Daarom is het zo belangrijk om hen te tonen dat je hen respecteert, ze zijn daar héél gevoelig voor, ook al klopt hun gedrag niet altijd.
Het relationele aspect is bij sommige van onze cliënten echt “kapot”.  Andere mensen zijn voor hen geen bron van vriendschap en warmte maar wel een bron van irritatie. Zo creëren ze  dan natuurlijk een vijandige sfeer met hun omgeving. Druggebruik verhoogt de prikkelbaarheid en dat speelt een grote rol bij de relationele problemen, deze worden versterkt. Het is belangrijk om de verbinding tussen druggebruik en relationele problemen te kunnen uitleggen, inzicht in dit verband zal hen helpen.
luigi genevroisHeeft verslaafd zijn een invloed op je keuzevrijheid, kunnen we nog spreken van ‘vrije wil’?


De keuzevrijheid van verslaafden is relatief. Het is niet zo dat ze kunnen kiezen tussen 5 mooie alternatieven. Ze kunnen soms enkel kiezen uit alternatieven waar veel builen en blutsen aanzitten.
Dat is een gevolg van het feit dat de belonende eigenschap van drugs zo heel groot is en de aantrekkelijkheid van alternatieven sterk reduceert. Uitleggen hoe het verslaafde brein functioneert, helpt hen om chroniciteit te begrijpen. Je kan zo ook hoop geven dat de mogelijkheid om controle te krijgen ooit weer zal komen. Ook voor hun omgeving is deze uitleg belangrijk. Want tijdens de behandeling zal de omgeving snel hoge verwachtingen krijgen en zich ontgoocheld terugtrekken bij een terugval. Nochtans kan de steun van de omgeving juist zo goed helpen om terug controle te verkrijgen over de verslaving.

We erkennen inderdaad dat verslaving een chronisch gegeven is. Dit impliceert o.a. dat als iemand verslaafd is geweest , dit later nog invloed heeft op zijn toekomstige levenswijze. Nochtans blijft  herstel mogelijk. Deze herstelgedachte staat  de laatste tijd meer in onze focus. Hoe spreken jullie daarover met cliënten en hoe reageren die daarop?
We zijn eigenlijk altijd al bezig geweest met herstel, ook al werd dit vroeger zo niet benoemd. Er zijn mensen die met hun beperking leren omgaan, maar het is toch altijd een proces dat jaren duurt.  Er is ook heel veel samenwerking nodig om een ondersteunend netwerk te creëren.  Dat  nieuwe netwerk blijft dan nog fragiel. Eenmaal onze cliënt aan de beterhand is betekent dit nog niet dat hij of zij een relationele omgeving heeft die veel te bieden heeft.  De familiale kring is dikwijls beperkt, alhoewel het bij jongere mensen nog zal meevallen. Het is wel spijtig dat vele  hulpverleners in onze regio er meestal niet voor openstaan om met zware chronische verslaafden te werken, ook al zijn deze hersteld. Daardoor is niet alleen het persoonlijke, maar ook het professionele netwerk waarover ex-verslaafden beschikken, klein.
Terwijl ons doel in principe eenvoudig te formuleren is:  samen mensen gelukkig maken!


Robrecht Keymeulen (augustus 2014)

 

 

(1) Wil je meer info over het BPS-model? lees onze visieteksten 

 Lees andere praktijkvoorbeelden verband houdend met onze manier van multidisciplinair werken in De Sleutel