Conclusies studiedag “Samenspel Sport en Zorg: De Sleutel voor succesvolle re-integratie”

De 6 workshops werden voorbereid met telkens een specifieke inhoud en door sprekers met een andere achtergrond, maar toch zijn er in de discussies een aantal gemeenschappelijke factoren opgedoken. Deze gemeenschappelijke punten zijn – samen met enkele concrete tips – interessant om te onthouden. Ze geven weer  waar de sectoren Sport en Zorg vandaag gezamenlijk mee worstelen en wat de inhoud kan worden van een toekomstige gezamenlijke agenda en hoe de visie van de sectoren hierdoor beïnvloed kan worden. ( Bekijk hier een filmpje dat onze werking mooi illustreert.)

Voor De Sleutel in het bijzonder is deze uitwisseling tussen sport en zorg nuttig , omdat we kunnen nagaan in welke mate de “rode draden” matchen met hoe wij de toekomst van onze sportactiviteiten zien. We krijgen zo feedback van onze partners. Afsluitend spreker Paul Van den Bosch beklemtoonde dat openstaan voor feedback belangrijk is en iets doen met deze feedback essentieel.

Een eerste belangrijke conclusie is om competitieve elementen niet als prioriteit te zien, maar wel volop in te zetten op de recreatieve aspecten van sport en bewegen. Scheidt competitie van recreatie. Competitief sporten kan leiden tot nieuwe verlieservaringen en zo tot vermijdingsgedrag. Recreatief sporten laat toe om een variatie aan sporten aan te bieden. De methodiek met initiatielessen is een hefboom om onverwachte ervaringen op te doen. De scala van mogelijkheden om persoonlijke talenten te ontdekken wordt zo uitgebreid.

workshop buurtsport en psylos  Een blik op één van de workshops

Gebruik maken van deelgenoten die zich ontwikkeld hebben tot rolmodellen is een belangrijke meerwaarde. Inspelen op de uitstraling van succesvolle clubs helpt kansengroepen om drempels te overwinnen. Al deze elementen zijn goed om de schrik voor het onbekende te verlagen, wat voor kansengroepen – maar niet alleen voor hen – een belangrijke stap is.

Verder maakt recreatief sporten mogelijk om vraaggericht in plaats van aanbodgericht te gaan werken. Hierdoor participeert de kansengroep beter, niet alleen aan de sportactiviteit zelf, maar ook aan het randgebeuren. Hierdoor wordt de sportactiviteit een sociale gebeurtenis, een gebeurtenis die het sociale isolement kan verkleinen en mogelijkheden creëert om een andere identiteit op te bouwen. Via participatie evolueer je van deel-nemer tot deel-hebber. Noodzakelijke voorwaarde voor dit proces is om héél consequent te zijn in het respecteren van de inbreng van de kansengroep. Je doet dit voor de 100% en niet enkel wanneer het uitkomt.

We stellen vast dat de vraag hoe je kansengroepen in beweging kan brengen iedereen bezighoudt! Hiermee komen we bij het thema van het delicate evenwicht tussen vrijwillige en verplichte deelname. Dit laatste is uiteraard niet wenselijk. We spreken graag over de noodzaak om te informeren en te stimuleren. Maar hoe doe je dat?
Een individuele ondersteuning naar de toeleiding van reguliere sportclubs is gedurende een eerste jaar is wenselijk. Buddies inschakelen is hiervoor een goede piste, maar niet evident om te realiseren. Buddies zijn ook handig om te leren hoe praktische obstakels opgelost kunnen worden. Er is goede praktijk die erop wijst dat na een jaar ondersteuning  onze cliënten aangepast zijn aan de clubcultuur. Hierna kan je dan overgaan van ondersteuning naar responsabilisering. Een intermediaire club is binnen het sportproject van De Sleutel een ideale schakel gebleken tussen zorgaanbod en regulier sportaanbod.

huisstijl badminton

De individuele vertaling van de zorgbehoeften van een kansengroep naar de vrijwilligers die in een sportclub actief zijn, kan best door de sportpromotor van een zorgafdeling op zodanige wijze gemaakt worden dat én het individu ondersteund wordt én het beroepsgeheim niet overtreden wordt. We komen zo bij het onderwerp van de opleiding van hulpverleners. Het advies is om pedagogisch geschoolde medewerkers ook te scholen in sporttechnische aspecten. De zorg moet er zich voor engageren dat het aanbieden van beweegactiviteiten geen randfenomeen blijft dat wegvalt bij de eerste de beste organisatorische crisis.

Complementair met bovenstaande aanbeveling, kan er ook gedacht worden aan nieuwe ontwikkelingen in de opleiding van trainers. Niet alleen de sporttechnische aspecten moeten aangeleerd worden, ook specifieke  sociale competenties moeten verworven worden. In de opleiding L.O. zou omgaan met kansengroepen een aspect van het opleidingscurriculum kunnen worden.

Bij de reguliere sportclubs is er een spanningsveld tussen vrijwilligheid en professionaliteit. Het is voor vrijwilligers, die de ruggengraat vormen van de reguliere clubs, absoluut niet evident om open te staan voor en in te spelen op de kenmerken van kansengroepen. Dat kan alleen indien de ganse club, dus ook het bestuur, dit draagt en wanneer de vrijwilligers beter geïnformeerd worden  en ondersteund worden bij de concrete aanpak van individuen. Dat kan bijvoorbeeld gaan over hoe je vertrouwenspersoon kan worden en over hoe de lat niet te hoog leggen bij kansengroepen.

De verwachtingen zijn uitdagend. Tijdens zijn plenaire bijdrage bracht Prof. Marc Theeboom ons met beide voeten weer op de grond. Er is op dit ogenblik nog maar weinig wetenschappelijk onderzoek dat een objectief fundament kan leggen voor de hoge verwachtingen. Onafhankelijke monitoring en evaluatie van de projecten kan ons helpen om nieuwe inzichten te verwerven over de onderliggende processen, over de impact en over de uitkomsten van sportinterventies.

Robrecht Keymeulen, juni 2016

Lees hier een meer uitgebreid verslag van de diverse workshops

Ga hier naar een verslag van het plenaire deel van de studiedag  (met ook de presentaties)

VIDS logo BlueBackground

politeia logo nlLOGO SPORT VLAANDEREN subsidiëring 2

Link naar het handboek De implementatie van sport als middel voor een succesvolle re-integratie van kansengroepen

Bekijk hier een filmpje dat de werking van Xtra Time en onze visie rond “sport en bewegen” mooi illustreert.

Sport als middel tot re-integratie? Bekijk hier een filmpje in de reeks Actua-Zorg door Zorgnet-Icuro

Klik bovenaan op de TAG “sport” voor meer sportgerelateerde artikels.

handboek sport