Ambulant centrum maakt brug met Kruispunt in Mechelen
Het hulpverleningslandschap blijkt voor veel mensen nog te vaak een kluwen. Er bestaat nog steeds een drempel voor mensen die specifiek hulp zoeken voor een verslavingsproblematiek. Door actief te participeren aan eerstelijns-initiatieven zoals het Kruispunt Mechelen-Katelijne zet De Sleutel actief in op het wegwerken van mogelijke drempels naar gespecialiseerde drughulpverlening.
We gaan in gesprek met Dieter Loockx. Dieter is individueel begeleider in ons ambulant centrum in Mechelen en vertegenwoordigt De Sleutel in de samenwerking met Kruispunt in Mechelen-Katelijne. Hij studeerde toegepaste psychologie en werkt sinds september vorig jaar bij De Sleutel. Voordien deed hij ervaring op o.m. met arbeidscoaching. Hij werkte ook op de psychosociale afdeling bij een externe preventiedienst in de Antwerpse haven, waar ook relatief veel drugsproblematiek aanwezig is.
Kruispunt heeft als doel de toegang tot betaalbare en kwaliteitsvolle psychosociale zorg voor cliënten verbeteren. Vanwaar onze betrokkenheid bij dit eerstelijnsinitiatief?
Dieter: Het Kruispunt-initiatief in Mechelen werd vorig jaar in juli opgestart. Het concept zelf bestond al in Antwerpen. Concreet is het de bedoeling om een gemeenschappelijk onthaal te creëren voor een lokaal gebied (zie kader) waar verschillende partners samen geïntegreerde zorg aanbieden om doorstroming naar 0-de, eerste, tweede en derde lijn te faciliteren. De samenwerking moet ervoor zorgen dat cliënten zich gemakkelijker kunnen oriënteren in het hulpverleningslandschap. Dat is vaak nog een obstakel. Er bestaan heel veel verschillende types hulpverlening en voor veel mensen is het niet duidelijk: voor wat kan ik bij wie terecht? Hoe kom ik daar mee in contact, hoe werkt dat juist? Verder staat ook vroegdetectie en indicatiestelling hoog op onze agenda.
Bij Kruispunt kan je gewoon binnenlopen?
Dieter: Klopt. Er is er een permanentie, waar mensen hun uitleg kunnen doen. Ze komen met hun hulpvraag in een team terecht dat actief is op de drie lijnen. De opdracht van de Kruispunt-medewerkers is om een inschatting te maken op basis van een aantal gesprekken (verhelderend, oriënterend,…) om dan naar de juiste partner te kunnen doorverwijzen. Indien nodig kunnen we een kortdurend traject opstarten voor eerstelijns psychosociale ondersteuning (1).
“Dankzij de expertisedeling met partners van op elke hulpverleningslijn kan elke casus globaal bekeken worden”
Eerstelijnszone: wat?
Vlaanderen is ingedeeld in 59 eerstelijnszones (ELZ). Aanbieders wisselen er kennis en informatie met elkaar uit en stemmen de werking op elkaar af. Zij kijken ook naar de lokale zorg- en welzijnsnoden om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren. Een ELZ is actief binnen een geografisch afgebakend gebied en wordt aangestuurd door een zorgraad.
-Eerste lijn: rechtstreeks toegankelijke lokale basiszorg (vb huisarts, thuisverpleging).
-Tweede lijn: gespecialiseerde zorg na verwijzing van huisarts (vb dermatoloog, cardioloog) en de ambulante drughulpverlening
-Derde lijn: gespecialiseerde zorg in ziekenhuis of revalidatiecentrum (vb Detox- en Oriëntatiecentrum of therapeutische gemeenschap), gespecialiseerde ingrepen, …
-De nulde lijn: vb mantelzorg, crisiscentra, de zelfmoordlijn, …
Bij Kruispunt Mechelen-Katelijne zijn verschillende partners betrokken: hoe loopt de samenwerking praktisch?
Dieter: De aanmelding kan telefonisch, via mail of door langs te komen tijdens de openingsuren (op di en vrij). We zitten fysiek in het gebouw van partner CAW (ook JAC participeert). Naast De Sleutel is verder ook CGG De Pont vertegenwoordigd, o.m. via Connect (outreachwerk). Het kernteam wordt versterkt door twee eerstelijnspsychologen. Samen staan we in voor de permanentie en het onthaal en zijn we betrokken bij het wekelijkse casusoverleg. Elke partner brengt de eigen expertise binnen in het netwerk. Zo worden de trajecten met een verslavingsproblematiek aan mij toevertrouwd. Na een eerste screening wordt ingeschat welke collega het meest aangewezen is voor een eerste gesprek. In de praktijk zien we aanmeldingen zowel door de persoon zelf als via een verwijzer. Verwijzers weten immers zelf ook niet altijd goed waarheen met een hulpvraag.
Je had het daarnet over geïntegreerde zorg: wat bedoel je daarmee?
Dieter: We willen met alle partners rond één bepaalde cliënt nog beter samenwerken. Doel is te komen tot een geïntegreerde hulp, waardoor partners vlotter kunnen afstemmen over het traject van één welbepaalde hulpvrager. Op die manier kan je makkelijker een warme overdracht doen als een cliënt van de ene instantie doorstroomt naar de andere. Je kan er tegelijk voor zorgen dat het traject efficiënter verloopt, rekening houdende met elkeens expertise. Zo voorkomen we dat cliënten telkens opnieuw hun verhaal moeten doen, dat er gepingpongd wordt tussen verschillende organisaties. Wie bij Kruispunt aanmeldt, komt meteen op de juiste plaats terecht en weet wat te verwachten. Kruispunt fungeert dus als toegangspoort, waarna men kan doorstromen naar de best passende langdurige hulp en ondersteuning.
Belang van netwerken
Voor Dieter is de participatie binnen het Kruispunt een deel van de job. Hij is daarnaast actief als netwerker en individueel begeleider in het ambulant centrum.
Dieter: Ik neem een soort ambassadeursrol op mij om de werking van ons centrum beter bekend maken en in de ruimere regio te introduceren. We zetten extra in op goede samenwerkingen met andere lokale partners. Zo participeer ik aan evenementen, ben ik aanwezig op externe vergaderingen waar onze expertise vanuit De Sleutel een meerwaarde kan zijn. Een voorbeeld is de zorgraad die de ELZ aanstuurt. Op dat forum worden de verschillende thema’s en projecten besproken. Strikt gezien is dat bedoeld voor eerstelijnsaanbieders. Ons ambulant centrum situeert zich op de tweede lijn. Toch is het interessant om daar aanwezig te zijn. Hetzelfde geldt voor de Netwerktafels. Daar ligt de focus meer op maatschappelijk werk, minder op geestelijke gezondheid. Er zitten ook andere partners aan tafel. Vooral mensen van OCMW, GTB, van team wonen van CAW. Daar worden casussen besproken van heel kwetsbare personen vanuit iets bredere maatschappelijke context (thema wonen, werk,…). Vermits er vaak bij hen eerst heel wat hulp nodig is, blijven andere noden – psychiatrische zorg, comorbiditeit, hervalpreventie – nog wat ondergesneeuwd. Ook dan is het goed om daarbij aanwezig te zijn.
Kan je voor elke hulpvraag terecht bij Kruispunt?
Dieter: We richten ons tot iedereen vanaf 16 jaar of ouder die psychische of psychosociale moeilijkheden ervaart. De focus ligt dus specifiek op het mentale welzijn, op geestelijke gezondheidszorg. Het hele spectrum van de drie lijnen komt van bod: van de kleine eerstelijnsvraag tot een meer serieuze problematiek. Depressie, angst, suïcide, eetstoornissen,… Concreet kan het gaan om iemand die drempels ervaart in het zoeken naar werk omdat ze heel timide is. Of een jongere met vermoeden van autisme met problemen thuis. Of iemand met een zware psychiatrische historiek die al gekend is bij mensen uit verschillende settings… Maar evengoed een lichte hulpvraag, waarbij we dan een kort traject inplannen bij de eerstelijnspsycholoog.
In principe komen de vragen die met verslaving te maken hebben bij mij terecht. Voorlopig zijn de meeste vragen rond alcohol-gerelateerd. Maar ik werk ook met andere profielen. Op ons wekelijks casusoverleg overlopen we telkens de verschillende trajecten. In principe bespreken we dan voornamelijk Kruispunt-casussen. Echter, het kunnen ook heel specifieke casussen zijn, op vraag van een van de partnerorganisatie of omdat men op zoek is naar meer expertise. Deze morgen bespraken we bijvoorbeeld een casus vanuit CLB, met een problematiek op één van de scholen. Om de 2 weken wordt dit casusoverleg nog aangevuld met mensen van de sociale dienst PAAZ AZ St. Maarten, het mobiel crisisteam Emergo (UPC Duffel). Ook externen kunnen ad hoc aansluiten. Eigenlijk kunnen zelfs scholen bij ons een vraag stellen, bijvoorbeeld een internaat met vermoeden van druggebruik.
Wat zijn de troeven van Kruispunt?
Dieter: Voor de hulpvrager is de meerwaarde dat je binnenstapt waar meteen alle mogelijke partners uit de regio betrokken zijn. Je moet dus zelf niet op pad gaan om de juiste zorg te zoeken. Voor kwetsbare personen is het niet evident om op eigen houtje bij een organisatie aan te kloppen, dat kost heel wat energie. Bij Kruispunt wordt dat voor hen gedaan. En, dankzij expertisedeling met partners van op elke hulpverleningslijn kan de casus globaal bekeken worden. Bovendien hebben we een aanbod voor de hulpverlener zelf. Hier wordt nog relatief weinig gebruik van gemaakt. Wie dus bij een casus twijfelt over de soort doorverwijzing, kan bij Kruispunt advies vragen.
Paul De Neve (mei 2023)
* Er werken 2 eerstelijnspsychologen (ELP) binnen het team. Zij werken onder de conventie, die een kort traject aanbieden ; 4 of 11 euro (verhoogde tegemoetkoming, of soms gratis)