Geïntegreerde kijk op verslaving via unieke samenwerking met politie te Brugge

Het voorbije anderhalf jaar volgden zo’n 120 politiemensen in Brugge een bijzondere opleiding rond middelengebruik en verslaving. Ambulant Centrum De Sleutel Brugge werkt hier aan mee. Sinds de opstart worden jaarlijks twee opleidingsmomenten voorzien waaraan operationele eenheden uit de politiezone Brugge kunnen deelnemen. We laten enkele partners aan het woord. Hoe dragen zij bij aan de opleiding, wat zijn hun impressies en wat is voor hen de meerwaarde van dit initiatief?

Aanleiding en opzet

Eind 2022 werd De Sleutel uitgenodigd op een vergadering van de werkgroep drugs van de Brugse politie. De werkgroep had niet de ambitie om zomaar een opleiding te organiseren rond drugs en verslaving. Het wou een geïntegreerde opleiding op poten zetten die de diverse perspectieven van de thematiek aan bod liet komen. Politiemensen krijgen in hun basisopleiding immers enkel essentiële informatie omtrent de drugswet. Adequaat kunnen omgaan met mensen die middelen gebruiken omvat echter meer dan het kennen van juridische contouren. De aandacht werd o.m. gelegd op drugspecifieke attitudes via het aanreiken van ervaringskennis. Een online bevraging werd opgesteld en leernoden gecapteerd. Daaruit bleek een grote vraag naar het bijspijkeren van drugsinformatie, zeker wat betreft ‘nieuwe’ illegale middelen. Men wou ook meer zicht krijgen op het lokale hulpverleningslandschap. Na enkele voorbereidende vergaderingen kon de opleiding in maart 2023 van start gaan. De sessies waren telkens meteen volgeboekt (max 40 deelnemers). De opleiding neemt een dag in beslag. De ochtend start met een getuigenis van een ervaringswerker. Daarna verschaffen we basisinzichten in verslaving en nemen we even tijd voor productinformatie. Vervolgens spreekt een hulpverlener uit de psychiatrische spoed over zijn ervaringen in het werken met mensen met een drugverslaving. Het namiddagdeel bestaat uit korte uitwisselingsmomenten aan diverse tafels. Deelnemers schuiven in groepjes door en krijgen informatie over ambulante drughulp, eerste hulp bij intoxicatie, vervolgingsbeleid van het parket, het lokaal jeugdhulpverleningsnetwerk en de werking van de politionele drugssectie.

Impressies vanuit politie en parket

Lieven Duyck, adviseur politie Brugge: “In het Zonaal Veiligheidsplan van de politiezone Brugge is de aanpak van de drugproblematiek een prioriteit. Uit de risicoanalyse en de bevraging van sleutelfiguren is gebleken dat druggebruik en de hiermee gepaard gaande problemen de laatste jaren toegenomen zijn. Op het terrein worden onze politiemensen geregeld geconfronteerd met de gevolgen ervan. Er werd door een werkgroep een actieplan uitgewerkt. Dit plan bevat tal van initiatieven en maatregelen op preventief, proactief en repressief vlak. Een van de initiatieven is de opleiding drugs voor de personeelsleden van het Brugse politiekorps. Het is onze ambitie om deze opleiding aan te bieden aan alle operationele en een aantal burgerpersoneelsleden. Op het terrein kan deze extra kennis een grote meerwaarde bieden. Via de opleiding hopen we ook de samenwerking tussen de verschillende diensten binnen het korps nog efficiënter te laten verlopen. Uit de evaluaties blijkt dat de kruisbestuiving haar vruchten afwerpt en gesmaakt wordt door deelnemers en lesgevers.”

Lode Vandaele, zonemagistraat: “Mijn bijdrage bestaat erin om het drugbeleid van het parket aan de politiemensen toe te lichten. Ik duid hoe het openbaar ministerie redeneert in confrontatie met de drugproblematiek. Hierbij schets ik dat er een scala van scenario’s bestaat, die elk een specifieke aanpak vereisen. Aan de hand van casussen leg ik uit dat het openbaar ministerie niet alleen geïnteresseerd is in de strijd tegen de zware drugcriminaliteit maar ook probeert het maatschappelijk weefsel gezond te houden, individuele gebruikers richting hulpverlening te oriënteren en niet-gebruik te stimuleren. In dit verhaal heb ik de politie nodig. Hoe beter hun kijk is op het genuanceerd drugsbeleid, hoe meer zij die belangrijke en gedetailleerde informatie kunnen bezorgen om mij toe te laten de gepaste keuzes te maken die de volksgezondheid ten goede komen. Ik geef ook een overzicht van de wettelijke middelen waarover ik beschik en wat dus de beperkingen zijn van mijn mandaat. Als dit alles bijdraagt tot het besef dat de aanpak van de drugproblematiek een gezamenlijk verhaal van lange adem is, met vallen en opstaan, kan dit de individuele agent  sterken in de overtuiging dat de dagelijkse inspanningen altijd van tel zijn en het verschil kunnen maken.”

De plaats van een herstelverhaal

Ronny Schurmann, ervaringswerker: “In een niet zo ver verleden was de politie niet mijn beste vriend. Ik ben op zeer jonge leeftijd in contact gekomen met hen. Ik ontwikkelde door de jaren een aversie tegenover justitie. Ook al zijn mijn laatste gepleegde feiten en contacten met hen 15 jaar geleden, telkens als ik politie tegenkom op straat doet mij dit nog iets. Ik geloof sterk in de herstelvisie. Uitdagingen aangaan is daarin een belangrijk onderdeel. Ik voelde dat ik nog winst kon boeken rond persoonlijk herstel naar politionele diensten toe en ging ik daarom in op de vraag. Anderzijds geloof ik dat mijn ervaring informatief kan zijn voor agenten. In mijn getuigenis probeer ik de gelaagde wereld van gebruik te schetsen en de context rond gebruik wat duidelijker te maken. Ik nodig de agenten uit stil te staan bij hun grondhouding tijdens het uitoefenen van hun job. Ik vertel dat kwetsbaren in de maatschappij door heel wat zaken afglijden, daarbij mogelijks een verslaving kunnen ontwikkelen maar niet per definitie in criminaliteit belanden”.

“Daarna beschrijf ik wat herstel is voor mij en dat herval een wezenlijk onderdeel kan zijn van het individuele proces. Ik leg het accent op verantwoordelijkheid en zingeving. Als herstellende is dit voor mij een basis om clean te blijven. De worsteling met stigma wordt ook besproken. Goede contacten met politie kunnen een brug zijn in het vroeg detecteren en doorverwijzen naar de hulpverlening. Een niet-stigmatiserende houding opent deuren. Aan de andere kant hebben mensen met een verslaving kordate, op verantwoordelijkheid gerichte sturing nodig. Ik zeg dingen zoals: ‘Pak ze niet aan met een fluwelen handschoen, maar probeer begrip te tonen in verhouding tot de gepleegde feiten’. Ik vind de samenwerking met alle betrokken partners een mooi, verbindend gebeuren. Ik geniet van de enorme appreciatie die ik ontvang.”

Het belang van samenwerking

Hilde Vandewoestyne, afdelingshoofd Ambulant Centrum te Brugge: “We gingen in op de vraag omdat we de goede contacten die er nu al zijn met politie en justitie willen behouden. Naast het maken van duidelijke afspraken rond samenwerking, is het belangrijk dat zij voldoende kennis hebben over een afhankelijkheidsproblematiek en wat hulpverlening kan betekenen. Hoe beter we de wederzijdse noden en elkaars werking kennen, hoe beter we kunnen handelen in het belang van de cliënt. Ik zeg vaak dat samenwerking samen te vatten is als ‘1 + 1= 3’. Als je weet dat ruim 30% van onze aanmeldingen afkomstig is van justitie of politie, dan is investeren in de samenwerking zonder twijfel de moeite waard. De wijkagenten, jeugdpolitie, … hebben een belangrijke verwijsfunctie. Het zijn steeds weer boeiende bijeenkomsten. We horen onmacht en frustratie, maar ook een gezonde interesse in hulpverlening en een wens om meer van betekenis te kunnen zijn voor deze kwetsbare mensen. De opleiding is bijzonder interessant omdat we dit met verenigde krachten doen.”

Giovanni Laleman (mei 2024)

Enkele citaten van de deelnemers

“Zeer interessant om de symptomen van druggebruik te herkennen op het terrein.”

“Door de drugproblematiek vanuit verschillende hoeken te bekijken, krijg je een beter totaalbeeld. De opleiding geeft ons ook een veel beter zicht op de werking van het netwerk dat bezig is met de verschillende facetten van de drugproblematiek.”

“Het beklijvend levensverhaal van Ronny heeft een diepe indruk op mij achtergelaten.”

“De getuigenis bewijst des te meer dat de hoop nooit mag opgegeven worden.”