De herintreding van Harry: nabespreking met ervaringsdeskundigen
Welke stigma’s ervaren mensen die een verslaving hebben overwonnen. Is het mogelijk om volwaardig deel te nemen aan de samenleving? Waar lopen ze tegen aan? Deze vragen werden na de voorstelling de “herintreding van Harry” voorgelegd aan vier ervaringsdeskundigen, … mensen die ook uit eigen ervaring kunnen spreken.
Puck van Dijck (ook regisseur) leidt de nabespreking met Maaike (51 jaar), Pedro (51 jaar), Kenny (38 jaar) en Saïd (41 jaar ) in goede banen. Maaike werkt al 20 jaar als ervaringsdeskundige in de TG in Merelbeke. 26 jaar geleden volgde ze zelf het programma. Pedro heeft het TG-programma voor dubbel diagnose gevolgd in Gent. Op 12 december is hij 5 jaar clean. Hij woont intussen 2 jaar zelfstandig. Kenny nu bijna 1,5 jaar clean, voelt zich nog volop in zijn herstelproces. Hij had 20 jaar te maken met problematiek amfetamines en volgt de ambulante behandelgroep in Brugge heb 20 jaar te maken met problematiek amfetamines. Hij staat ook in voor de opvoeding van zijn dochter. Saïd was 15 jaar verslaafd, gebruikte ook heroïne. Saïd volgde ook het TG-programma in Merelbeke. Vandaag is hij bijna 2 jaar clean en nog altijd in behandeling.
Gespreksleider Puck Van Dijck legt uit dat ze tijdens het voorgesprek met deze vier mensen vooruitblikte op het theaterstuk. Een voorstelling die stigma vanuit verschillende perspectieven belicht, soms grappig, soms niet. Vanuit het standpunt van Harry zelf of vanuit het standpunt van anderen rond hem. De vier kregen vooraf de vraag: waar loop jij vandaag tegenaan en welke stigma’s kom je tegen?
Kenny vertelt over de confrontatie met het systeem dat je op een bepaalde manier blijft zien. “Ik heb 5 jaar niet mogen rijden met mijn motor. Op de eerste dag dat ik opnieuw de baan op mocht, rij ik gewoon recht op een verkeerscontrole. Ik heb daar heel lang gestaan en ben heel streng gecontroleerd: allerhande testen, met een uitgebreide fouille,… Je staat in hun computersysteem. En dan probeer je gewoon kalm te blijven. De uitleg was dat ze dit moesten doen omwille van mij verleden. Dan moet je kalm blijven en dat ondergaan. Een agent was wel vriendelijk en zei dat je na 10 jaar zelf eerherstel kan vragen. Dan ben je daar ook van af”, zo zegt Kenny.
Ervaringsdeskundige Maaike had de voorstelling al gezien een paar jaar geleden, toen ook met partner en dochter. “Wat me is bijgebleven? Erover spreken! Ik werk 20 jaar in De Sleutel en wordt er dagelijks mee geconfronteerd. Over je verslaving of kwetsbaarheid spreken met je context is heel belangrijk. Je doet dat niet met je partner, of kind eens tussen de soep en de patatten. Die voorstelling is opnieuw een aanleiding om het er nog eens over te hebben, ondanks mijn lange periode clean zijn. Er is nog altijd een kwetsbaarheid. Dat neem ik mee”. Maaikes persoonlijke ervaring met haar familie was ook anders dan de moeder van Harry (die net voor start van het kerstfeest vriendelijk eist, over dat soort dingen gaan we het nu niet meer hebben… ). Maaike: “Ik heb altijd geloofd dat ik genezen was. Er werd niet meer over gepraat, omdat ik zogenaamd genezen was voor de familie: ik had mijn gouden sleutel gekregen en dat was voor mijn familie een feestje.”
Saïd vertelt hoe snel alles lijkt te veranderen als je terug clean bent. “Je wil dan meteen tien stappen vooruit zetten, nieuwe dingen lanceren, een opleiding, beginnen werken. Terug in de maatschappij staan, nieuwe vrienden”. Maar Saïd heeft ook een dochter van 4 j die geplaatst is via pleegzorg. “De eerste maanden mocht ik haar enkel een paar uurtjes zien onder toezicht. Dat vermeerderde dan beetje bij beetje na positieve evaluatie. Ondanks dat alles gaat goed met mij, moet ik wij telkens opnieuw blijven verantwoorden. Als ik mijn dochter een weekend bij mij wil, moet ik nog altijd bellen naar pleegzorg. Soms wordt mijn vraag geweigerd, vb als ik alleen met haar naar de zee wil gaan… Ik ga dan tot het uiterste met voor mijn herintrede, en dan gebeuren zo’n dingen. Zo’n zaken halen je zelfwaarde serieus naar beneden. Pleegzorg eist dat we als ouder 10/10 halen. Maar in de gewone wereld kunnen ouders gewoon op stap gaan met hun kind. Dat is een machteloosheid. Ik probeer daar goed mee om te gaan. Anderen kunnen dat minder en hervallen dan. Ook bij mij doet het nog altijd veel pijn. Maar ik weet waarom ze dat doen, regels zijn nodig. Toch het voelt ook als een stap terug”.
Pedro vertelt over een pijnlijk telefoontje dat hij kreeg van zijn dochter waar hij een goede relatie mee heeft. “Ik hoor en zie haar regelmatig. Maar toen zei ze plots dat ze me al een tijdje wilde vertellen dat mijn mama zes maanden geleden met kerst op spoed was opgenomen na een hartaanval. Ze zei dat ze er eigenlijk niets mocht over vertellen. Maar zij wou een eerlijke relatie hebben met mij en koos ervoor om het toch te zeggen”. Pedro legt uit dat hij geen goede relatie heeft met zijn moeder, ook niet met haar zus. “Ik heb dat geprobeerd, maar dat ging niet. Ik had altijd wel gehoopt dat ze bij een ernstig voorval toch contact zouden zoeken. Maar dat bleek dus niet zo”. Na dat telefoontje volgde voor Pedro wel een moeilijke periode. “Ik liep een beetje verloren. Gelukkig kon ik het bespreken en raad vragen bij lotgenoten en ook bespreken in het DOC waar ik vrijwilligerswerk doe. Ik heb het ook op mijn werk verteld. Ik heb geluk gehad dat ik me in zo’n veilige omgeving bevond, een plaats waar ik erover kon spreken. Ik heb ook hulp en ondersteuning gekregen. Maar ik weet dat ik het uiteindelijk zelf zal moeten doen. Daar bestaat nu eenmaal geen pilletje of medicatie voor.
Gespreksleider Puck vraagt tot slot hoe ze hun eigen herintrede zien?
Pedro sukkelt daar nog wat mee. Hij is nog te veel bezig rond zijn verslaving. “Ik heb wel al een lang proces achter mij, toch voel ik nog een schrik voor een terugval of zo… Ik wou dat ik dat wat beter achter mij zou kunnen laten, er minder mee bezig zijn. Maar ik voel me geen buitenstander, absoluut niet. Het heeft nog wat tijd nodig. Ik voel me nog niet helemaal geïntegreerd.
Kenny heeft lang gedacht dat er voor hem geen plaats was in de maatschappij… “Ondertussen weet ik wel waar naartoe, ik weet dat ik wil werken met kwetsbare jongeren. Dat zal tijd vergen, ik ga eerste opleiding volgen. Stap voor stap”, aldus Kenny.
Saïd blikt terug op zijn eerste stappen na één jaar clean zijn. “De wereld lacht je toe, en overal liggen er kansen. Maar er komen snel tegenslagen, zoals met mijn dochter in pleegzorg. Voor mij is de herintreding er gekomen op het moment dat ik na zelfreflectie besefte dat ik er bewust voor koos om voortaan trager én zelfverzekerder aan mijn herstel te werken. Door doelgerichter kleine mini stapjes vooruitgang te maken, en zo mijn clean leven verder invulling te geven. Ik durf nu ook mijn kleine successen vieren en delen. Tegelijk ben ik voorzichtiger geworden en ga ik niet meer voor de directe bevrediging: ik zeg ook niet meer direct ja op voorstellen vb rond werk of vrije tijd. Maar het is vaak nog lastig. Ik heb een nieuwe kans gegrepen. Maar tegelijk weet ik dat ik onderaan de ladder opnieuw begonnen ben. Ik ben wel fier dat ik nu durf gaan spreken over mijn hersteltraject in het detentiehuis. En ik ben ook trots over een recente “date”, een zogenaamd “clean” diner met een goede vriendin. Toch zit ik ook met twijfels… ga ik dat waard zijn. Ik blijf me nog altijd spiegelen aan mensen waarvan ik denk dat ze niet worstelen met verslaving. Ik besef dat er tegenslagen zullen komen. Recent bijvoorbeeld omdat ik niet vast kon beginnen werken op mijn stageplaats. Bij de anderen van mijn opleiding liep dat wel heel vlot. Ik denk dan dat de reden is dat ik allochtoon ben. Ik probeer daar mee om te gaan. Als je al 2 of 3 jaar clean bent, heb je het soms moeilijk met de fouten uit je verleden. Ik heb dat moeten leren aanvaarden. Ik probeer met die machteloosheid om te gaan, me gelijkwaardig behandeld te voelen. Ik besef dat je ook tegenslag kan hebben omwille van ziekte of vb moeten stoppen met sporten omdat je geblesseerd bent. Ik zorg er echter voor dat ik meerdere paden bewandel zodat ik altijd andere groeimogelijkheden zie”.
Aanverwante info
