Nick: “Ik was onder invloed bij de jeugdrechter. Ikzelf heb daar niets kunnen zeggen. Eigenlijk weet ik er bijna niets meer over.  Ik ben direct van het politiebureau, nadat ik opgepakt ben, de dag nadien naar daar gemoeten. De uitspraak was dat ik een opname nodig had. Ik kreeg eventjes huisarrest en moest ook opgevolgd worden door ‘Kompas aan huis’, totdat mijn opname kan starten. Ik kreeg ook contactverbod met bepaalde mensen uit mijn familie”.

Nick was al een tijdje niet goed bezig. Hij gebruikte een tijdlang weed, crack en heroïne. Ook verkoop. Het woord dealen neemt hij niet in de mond. “Ik kwam ook niet meer naar huis. Ik ben 3 à 4 maanden vermist geweest.” Nick kreeg de keuze tussen de gesloten instelling in Everberg of een opname bij De Sleutel.

Jason blikt terug op het moment van de zitting voor de jeugdrechter. “Ik had al veel domme dingen gedaan. “Ik was al een paar dagen wakker, ik had net een psychose gehad. … Ik zag overal sterretjes. Toen de jeugdrechter me zei dat ik in opname zou moeten gaan, heb ik me een beetje “dul” gemaakt. Ik was zo kwaad dat ik gewoon de zaal ben uit gewandeld. Van de jeugdrechter moest ik kiezen tussen een gesloten instelling of een programma volgen in RKJ. Ik heb dan de keuze gemaakt om naar hier te komen. Maar ik had het gevoel dat ik daar niets over te zeggen had, dat mijn rechten als mens werden afgenomen door de jeugdrechter. Ik kon zelf niet beslissen wat ik wou doen.  Mijn jeugd werd afgepakt. Dit maakt me tot op de dag van vandaag nog regelmatig kwaad, samen met andere gebeurtenissen uit mijn leven.  Ik ben iemand die opstapelt. Ik heb het moeten leren accepteren dat er in mijn plaats werd beslist. En dat lukt beter en beter. Maar ik zag toen het probleem niet. Ik vind dat ik dat (stoppen met drugs) wel voor mezelf moet kunnen beslissen. En ik weet dat het me ook gelukt zou zijn zonder het RKJ als ik het zelf wou. Maar ik wou het toen niet, ik wou niet stoppen. Ik zag ook het probleem niet. Nu wel”

Jason heeft er een kort maar heftig voortraject opzitten. Eerst kreeg hij thuisbegeleiding via Kompas. Al snel kwam er een consulent van het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg (2) en kort daarna moest hij voor de jeugdrechter verschijnen. Allemaal op één maand tijd. 

Heeft de uitspraak van de jeugdrechter tot verandering geleid ? Iets in gang gezet ?

Nick: “Ik koos dus voor het RKJ, maar ergens voel ik me nog steeds wel verplicht. Achteraf bekeken heeft het me wel doen clean blijven. Ik begin in te zien dat het meer is dan alleen voor de jeugdrechter en voor mijn familie. Ook voor mezelf en voor mijn toekomst. Door de afstand van het druggebruik en nuchter te worden en door de gesprekken hier begon ik in te zien dat dit ook belangrijk is. In mijn eerste weken heb ik veel twijfels gehad. Achteraf ben wel blij met de gemaakte keuze. Eigenlijk wou ik in het begin zelfs liever naar de gevangenis. Ik dacht dat ik daar mijn contacten zou kunnen uitbreiden, om meer te kunnen verkopen en inkopen …”

“Ze hebben me in het RKJ al veel geholpen om te beseffen welke problemen ik eigenlijk heb. Ze hebben me doen inzien hoe slecht ik bezig was, dat ik mijn toekomst aan het verpesten ben”, vertelt Jason.

Jason: “Ik snap nu wel waarom ik naar hier moest komen, dat de jeugdrechter me gewoon wou helpen. Ik liep thuis weg. Ik gebruikte elke dag, Mijn pa wist niet meer wat hij met mij moest aanvangen. Toen heeft mijn pa samen met Kompas en mijn ma met OCJ contact opgenomen en kreeg ik een consulente toegewezen.”  Jason vertelt dat hij op zijn eerste afspraak onder invloed was. Ook daarna is hij nog een paar keer onder invloed naar daar gegaan. “Toen is er beslist dat ik naar de jeugdrechter moest”.

Contact met consulent

Nick: “In het begin was het contact met mijn consulent gewoon slecht. Die eerste gesprekken stonden mij compleet niet aan. Ik had het gevoel dat zij de keuze maakte voor mij en niet de jeugdrechter.  Later begreep ik dat de consulente eigenlijk gewoon kwam doorvertellen wat de rechter had beslist. Nu ik al wat meer gesprekken met haar heb gehad tijdens mijn opname (ik heb al 4 gesprekken met haar gehad in het RKJ en eentje ervoor), is ze wat minder streng tegen mij. Ze luistert ook meer naar wat ik wil en wat mijn plan is.  Eigenlijk zijn we allebei wat  bijgedraaid”

Nick: “Hij weet dat hij na het programma nog outreachend  zal ondersteund worden. “Sowieso is dat goed. Maar nadien wil ik geen opname meer. Al besef ik dat ambulante begeleiding wel nodig zal blijven”, zo sluit Nick af.

Jason: “Bij mij is dat niet zo: ik heb de consulent nog maar twee keer gezien. Ik probeerde altijd zo lief mogelijk te doen, om zo min mogelijk gestraft te worden. Ik ken haar niet. Ik wil ook niet aan een wildvreemde vertellen wat er allemaal misloopt”. Al beseft hij dat de stem van de consulent op het einde van zijn programma in het RKJ en nadien wel belangrijk zal zijn.

Jason: “Ik vind het belangrijk dat de rechter straks weet dat het hier goed gegaan is. Maar ik ken haar echt niet.” Hij heeft grote moeite om positief te praten over justitie. “Ze hebben vier maanden van mijn leven afgepakt.” Moest de jeugdrechter hem niet verplicht hebben dan zou hij geen hulpverleningsprogramma gestart zijn. “Nooit. Ik ben hier omdat ik hier moet zijn. Ik zou het zelf gedaan hebben als ik er klaar voor was.’

Gebrek aan inspraak

Het gebrek aan inspraak zat hem duidelijk hoog. Maar zou hij zonder het RKJ staan waar hij nu staat? “Neen, dan zou ik nu langs straat lopen,” zo geeft Jason toe. “Ergens ben ik dus wel blij dat ik die stap gezet heb. Het was ook ondersteunend naar mijn ouders toe. Er moest iets veranderen. Ik weet dus wel dat dit de enige optie was, maar het is moeilijk om toe te geven. Het was gewoon beter op vrijwillige basis geweest. De druk om anders naar een gemeenschapsinstelling te moeten gaan heeft me al veel stress bezorgd.’’

Eigenlijk koos Jason voor het kortste traject. “In de gesloten instelling zou ik moeten blijven tot mijn 18 jaar. Hier ben ik vier maanden en krijg ik de hulp die ik nodig heb. Ik blijf in het RKJ om mijn ouders trots te maken en om te bewijzen dat ik iets anders ben dan een junkie. Als het programma gedaan is, wil ik kappen met mijn verleden en met drugs. Ik ga dat kunnen, sowieso”.

Opgetekend door Paul De Neve (mei 2024)

*De voornaam is telkens veranderd om de privacy te waarborgen. De jongeren op de foto’s zijn niet zij die hun verhaal doen

(1) RKJ of voluit Residentieel Kortdurend Jongerenprogramma

(2) OCJ (valt onder Agentschap Opgroeien) is één van de gemandateerde voorzieningen als bv de ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd zijn of als de (psychische, fysieke of seksuele) integriteit van de minderjarige is aangetast.. Het onderzoekt of het nodig is dat de overheid de hulpverlening mee opvolgt en hierin tussenkomt.

Aanverwante info

Een mama van een jongere in opname aan het woord: lees hier
Een papa van een jongere in opname aan het woord: lees hier

Alle bijdragen met TAG “justitie”
Meer persoonlijke verhalen: klik hier