Jasper (*) is 36 jaar, heeft een dochter van 11 en wordt binnenkort papa van een tweede kindje. Hij werkt bij de groendienst en vertelt dat hij ’s ochtends zijn medicatie is vergeten in te nemen (tegen ADHD). “Als ik tijdens het vertellen wat te veel in details verval straks, moet je me zeker op tijd onderbreken”. Hij is momenteel 19 maanden clean en heeft nood aan een goede structuur. Jasper kan moeilijk om met verandering. Als blijkt dat hij toch graag op zijn vaste stoel plaatsneemt, wissel ik spontaan van plaats. Hij zat hier ook al tijdens de vorige “Over Drempels”-reeks.

Mattias (23) is single, studeert toegepaste psychologie en zit op kot in Antwerpen. Het is zijn droom om professioneel bokser te worden. Hij is ook heel creatief.  De prints op zijn broek heeft hij zelf gemaakt. Mattias heeft een residentiële opname van 6 maanden achter de rug. Hij heeft een goede band met zijn ouders. Zijn dag begon chaotisch. “Ik was mijn sleutel vergeten en mijn wasmachine is kapot. Het heeft veel moeite gekost, maar ik ben hier!”

Jan (61) bekomt nog van een relatiebreuk. Hij is 52 dagen clean, heeft drie kinderen en is grootvader van 5 kinderen. “Vroeger ervaarde ik minder drempels, maar waren het de juiste? Daar twijfel ik hard aan. Ik haal veel hoop uit deze bijeenkomsten”, zo zegt hij bij het starten van de sessie.

Silke (41) heeft een dochter van 10. “Het is heel druk geweest. Ik heb geen tijd gevonden om mijn opdracht voor straks voor te bereiden”. Ze is de laatste 4 jaar niet meer aan het werk. Hiervoor was ze 18 jaar aan de slag bij een lokaal bestuur. De manier waarop die job is gestopt heeft ze duidelijk nog niet verwerkt. “Het is een strijd geweest. Ik ben diep geraakt. Ik heb niemand om over mijn problemen te praten”, zo vertelt Silke.

David is 44 en papa van 4 kinderen. Hij werkt als zelfstandige. David is intussen anderhalf jaar clean. “Vandaag had ik mezelf een luie dag cadeau gedaan. Achteraf bekeken deed me dat niet goed. Ik voel  een tweestrijd, eigenlijk wat druk omdat ik niets gepresteerd heb. Vroeger heb ik daar nooit ruimte voor gehad”.

Bij het openingsrondje vertelt Silke dat ze vorige week zeer zenuwachtig was voor die eerste sessie. Maar dat was eigenlijk niet nodig. “Het is heel goed meegevallen. De mensen waren zeer eerlijk, heel open. Ik had echt een veilig gevoel. Het deed me deugd om erbij te zijn. Ik heb lang in een kleine cocon gezeten, was geïsoleerd geraakt”.

“Mensen begrijpen me niet goed als het over verslavingsgerichte dingen gaat. Je wil niet altijd het probleem zijn,…” zo vertelt Mattias. “Je loopt er ook niet zomaar mee te koop”, zo vult David aan. Mattias zegt dat hij moeite had om uit zijn opnamebubbel te treden. “Ik heb moeten leren om over oppervlakkige zaken te spreken, de zogenaamde small talk. Ik weet nu dat ik niet meteen naar de kern moet gaan. Ook is het lastig om als jonge twintiger – die clean probeert te blijven – vast te stellen hoe normaal druggebruik is in het uitgangsleven. Een nieuwe hobby vinden, is niet evident. Jasper vult aan. “Ik heb eigenlijk geen kennissenkring: ik werk, kom thuis bij mijn vriendin, ga naar de NA, en kom naar hier. Dat is het momenteel. De liefde heeft me veel geholpen. Ik wil vooral beter doen dan mijn moeder. Ik stel vast dat ik op emoties zwaar blokkeer…  Maar ik kan ook trots zijn op mezelf. Ik volgde verschillende opleidingen, haalde mijn rijbewijs, mag met gevaarlijke machines werken,…  Maar in mijn hoofd ben ik niet gestopt met verslaafd zijn. Het is een sluwe ziekte.”

Jan vertelt over zijn eerste cleane oudejaarsavond die hij spendeerde met een collega uit de woonkamergroep en over de vele berichten die hij ongevraagd blijft krijgen op zijn gsm. “Alle bekende personen staan geblokkeerd. Nu zijn het allemaal aanbiedingen via nummers uit het buitenland”. Op sociaal vlak voelt hij zich heel onzeker. Vroeger dacht hij dat hij grappig uit de hoek kon komen. “Als het zwart engeltje me durft aanspreken, denk ik snel aan mijn kleinkinderen”.

De gesprekken gaan ook over de zoektocht naar de persoon die ze nuchter willen zijn. Hoe openhartig ben je of deel je alleen het mooie plaatje?  “Vroeger was ik daar heel naïef in. Maar daar is dan ook misbruik van gemaakt. Ik deel nu minder, om mezelf te beschermen”, zo zegt David.  Angst, schaamte. Het blijft voor velen moeilijk om negatieve aspecten te tonen.  

Silke vertelt dat ze nu op een punt is dat ze erover denkt om zich toch meer open te stellen. “De deur was dicht naar iedereen. Ik heb lang tussen vier muren geleefd. Als je dan in het gebruik geraakt, kan het heel snel gaan.”

Na een korte pauze is het tijd om de resultaten van een opdracht samen te bekijken (zie overzicht): wat remt hen af? Uitstelgedrag, conflicten, druk van anderen, negatieve gedachten, schrik om te falen…. Stof om verder mee aan de slag te gaan in de komende sessies…

En wat duwt hen vooruit? Voor Jan zijn de praktische zaken belangrijk om zijn week door te komen.  “Ik leg mezelf huishoudelijke taken op, zoals strijken. En mijn vaste afspraken hier bij De Sleutel (in de woonkamergroep, met de psychiater,…) motiveren me om verder te doen”. Voor Jasper is zijn relatie en structuur belangrijk. Hij haalt energie uit schouderklopjes. Mattias vermeldt de herstelgesprekken als opkikker. “Ik kan nu echt alles zeggen tegen mijn mama. Dat is fijn.” Ook sporten en een job duwt de mensen rond de tafel vooruit.

Het einduur is verstreken.  Silke wil op tijd vertrekken om haar dochter bij haar ouders op te halen. De groep praat nog even na. Samen werden in alle openheid mooie stappen gezet: een individuele zoektocht wordt stilaan een gezamenlijke en leerrijke zoektocht.

(*)We gebruiken fictieve namen om de privacy van de mensen te waarborgen

Lees hier meer over deze therapiegroep (interview met Elke Paques, klinisch psycholoog)